door Martin van Etten

Zeeburg, 22 oktober 1999

De vondst van de asbestverontreiniging is de zoveelste tegenslag voor de bouw van de de definitieve werf voor de Zeeburgse reinigingsdienst, die nu, na verschillende omzwervingen binnen het stadsdeel, tijdelijk is gevestigd aan de Zeeburgerdijk nabij het Shell-station.
De geschiedenis van de werf zal voor het stadsdeel inmiddels voelen als de spreekwoordelijke nagel aan haar doodskist. De definitieve werf, waarvoor we volgend jaar het tweede lustrum van de planvorming mogen vieren, is er nog steeds niet, en opnieuw dreigt dus door een tegenslag de voortgang verstoord te raken. Voor de derde keer in de prille geschiedenis van dit stadsdeel heeft een PvdA-wethouder weer slapeloze nachten omdat het onduidelijk is waar hij straks zijn personeel moet onderbrengen en het materieel moet stallen.
Tegelijkertijd was het bericht van de aangetroffen asbestveronreiniging voor coalitiegenoot Groenlinks onmiddelijk aanleiding zout in de wonden te strooien door vragen te stellen over de eventuele gevolgen voor hún troetelkind, de autoluwe ecowijk aan de Zeeburgerdijk-Oost, waar de aanvang van de bouwwerkzaamheden weer afhankelijk is van het vertrek van de tijdelijke werf, dat nu niet mogelijk is omdat misschien eerst de grond op de nieuwe plek moet worden gesaneerd.

Ecowijk
De eerste plannen voor de werf stammen uit 1990. In dit jaar ontstond het stadsdeel Zeeburg zelf en moest allereerst voorzien worden in huisvesting voor het gedecentraliseerde deel van de reiniging dat Zeeburg als bruidschat meekreeg van de centrale stad.
Een prestigeobject, het eerste grote bouwplan dat het kersverse stadsdeel zelf mocht klaren. Toenmalig PvdA wethouder Germaine Princen ging voortvarend aan de slag en liet haar oog vallen op een braakliggend bosachtig perceel nabij het eindpunt van tram 14, naast de sporthal Zeeburg. Een uitstekende plek, zo zei ze, want afgelegen, zodat niemand er last van zou kunnen hebben.
Architecten gingen aan het werk, ontwierpen een prachtig gebouw en het stadsdeel nam het noodzakelijke voorbereidingsbesluit dat het juridische kader voor de bouwvergunning verschafte.
Er leek geen vuiltje in de lucht. Tot het moment dat de zaag in de eerste boom werd gezet. De bewoners van de noodwoningen op de dijk, voormalige krakers die inmiddels een legale positie verworven hadden, grepen de telefoon en klommen in de pen. Zij maakten maximaal gebruik van hun connecties met hun partij Groenlinks die in die tijd ook al een stevige vinger in de pap had binnen het stadsdeelbestuur.
Het braakliggende bos-perceel bleek opeens een zeldzame flora te herbergen die beslist beschermd moest worden. Het werk werd stilgelegd, men liet het voorbereidingsbesluit verlopen en was terug bij af. De stadsdeelwerf was niet te verenigen met de ecowijk die de dijkbewoners graag voor zichzelf wilden realiseren. Het bosperceel sneuvelde overigens in de latere bouwplannen alsnog.

Rechts: de HABO loods, links pakhuis "Zaterdag"

Herrie
Het stadsdeel slikte de bittere pil, schreef de gemaakte kosten van tenminste een half miljoen af en begon blijmoedig van voor af aan.
Na enig speurwerk liet men het oog vallen op de voormalige loods van tapijthandel Habo aan de Cruquiusweg, weliswaar niet helemaal ideaal gelegen, want de dichtstbijzijnde woningen, de pakhuizen aan de Zeeburgerkade, staan op nog geen steenworp afstand.
Dit feit zou het stadsdeel later opbreken, maar aanvankelijk ging men met goede moed aan de slag en wuifde beminnelijk alle bezwaren van de te hoop gelopen boze buurtbewoners van de hand.
Waarom het nu wel in de nabijheid van woningen mocht, terwijl bij de vorige lokatie de nabijheid van woningbouw juist de reden was het project af te blazen? Dat was natuurlijk de eerste vraag die het stadsdeel moest beantwoorden toen bewoners op de raadsvergaderingen verhaal kwamen halen. De verantwoordelijke wethouder Willem Mendelts van GroenLinks, hield hen voor dat op de nieuwe lokatie bij hen voor de deur toch al veel herrie door het verkeer was, zodat de werf er volgens hem nog wel bij kon. De bewoners zagen dat anders en lieten het er niet bij zitten. Beminnelijk aangemoedigd door de wethouder -de juridische procedure zou tenminste duidelijkheid scheppen- stapten ze naar de rechter en haalden na jaren voortslepende processen die lange tijd de verhoudingen tussen stadsdeel en bewoners vertroebelden, uiteindelijk hun gelijk bij de Raad van State.
Er waren tenslotte niet voor niets milieuregels, vond Nederlands hoogste rechtscollege, en die regels schreven voor dat er bepaalde minimale afstanden in acht genomen moesten worden tussen woningen en hinderlijke industriële activiteiten. Uiteraard golden die regels ook voor stadsdeel Zeeburg, al dacht men er op de Cruquiusweg 5 soms anders over.

Ellende
Zo liep ook de tweede poging een definitieve werf te bouwen na een paar jaar opnieuw stuk. Het was weer tijd voor verkiezingen, er kwam een nieuwe wethouder en opnieuw werden de kosten van het mislukte project, ook nu weer een slordige half miljoen, alleen direkte kosten overigens, weer afgeschreven. Tegelijkertijd werd het stadsdeel door de Raad van State opgedragen het bestemmingsplan ten voordele van de bewoners te herzien en moest het voor de derde maal op zoek naar een lokatie voor de definitieve stadsdeelwerf.
Aanvankelijk zat het mee. Het stadsdeel kon redelijk voordelig het voormalige Hoogoventerrein op het Cruquius Industriegebied verwerven. Een groot terrein -tapijthandelaar Habo had er nog lange tijd een containerverhuurbedrijf- en bij uitstek geschikt voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijvigheid. Het stadsdeel kon daar voor de eigen werf uiteraard ook wel een plekje reserveren.
Deze keer nu eens geen last van mondige buurtbewoners die roet in het eten zouden kunnen gooien. Opgelost dus alle ellende uit het verleden, zo leek het tenminste.
De sceptici die zich bij de behandeling van de aankoopvoordracht in de raad afvroegen, of het stadsdeel geen risico's liep door een eventuele mogelijkheid van 'verborgen verontreinigingen' werden beminnelijk weggewuifd. Ten onrechte zoals deze week bleek, omdat er nu asbest in de grond blijkt te zitten.
De voordracht tot aankoop van het Hoogoventerrein was voorzien van een wat summiere begroting voor kosten en opbrengsten. Met een marge voor eventuele tegenvallers, voor "onvoorzien", was geen rekening gehouden. Te summier? Nee vond Mendelts, die blij was bij zijn afscheid van de politiek van Zeeburg, het stadsdeel uit de werf-misère te kunnen helpen.
Het is nu echter zeer de vraag of deze opstelling het stadsdeel nu financiëel niet gaat opbreken.