Overheid nalatig bij vuurwerkramp
Den Haag, 28 februari 2001 - De commissie-Oosting heeft ernstige kritiek op het handelen van de overheden. De commissie vraagt zich af of de overheid de veiligheid van de burgers wel voldoende serieus neemt: niets blijkt te zijn geleerd van eerdere vuurwerkproblemen, er is onvoldoende toezicht op de handel en er is geen actie ondernomen na het vaststellen van overtredingen.
Het rapport van de commissie is te lezen op internet. Het rapport telt ongeveer 2000 bladzijden en verschijnt in PDF formaat op de website van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Is er een les te trekken voor ons eigen stadsdeel? Kan een dergelijke ramp zich in Zeeburg voordoen?
Nee, er zijn geen vuurwerkopslagplaatsen. Ja, er is nog genoeg gevaarlijks in de buurt, zoals de AKZO aan de overkant van het IJ, pal tegenover het Java-eiland en het dagelijks transport van gevaarlijke stoffen door het Amsterdam-Rijnkanaal.
Bovendien, de regelgeving in bestemmingsplannen is erg ruim en laat vestiging van gevaarlijke bedrijven in de onmiddelijke nabijheid van woonwijken toe.

Stadsdeel Zeeburg blijkt bijvoorbeeld erg coulant ten aanzien van (vuur)gevaarlijke bedrijven. In het bestemmingsplan Industriegebied Cruquiusweg worden vuurwerkopslagplaatsen geclassificeerd in "hinderlijkheidscategorie" 1, dwz de laagste van 6 categorieën. Zij worden in één adem genoemd met "munitieopslagplaatsen". Deze laatsten worden geplaatst in categorie 3.
Zeeburg wilde enkele jaren geleden volgens het genoemde bestemmingsplan deze categorieën toestaan in de onmiddelijke nabijheid van woningen in de Architectenbuurt en de pakhuizen aan de Zeeburgerkade.
Protest van omwonenden, in eerste instantie gericht op de komst van een "stadsdeelwerf", richtte zich uiteindelijk ook op het toestaan van dergelijke bedrijven op korte afstand afstand van woonbebouwing.

Het toendertijd gevoerde verweer van het stadsdeel, dat dergelijke ondernemingen ook gebonden zijn aan milieuvoorschriften, wordt inmiddels gelogenstraft door de ervaringen in Enschedé, waar de gemeente een vuurwerkopslagplaats toeliet in een woonwijk, en nauwelijks controleerde op de classificatie van de sterkte en de toegestane hoeveelheden.
De bittere ervaring van de vuurwerkramp in Enschedé laat zien dat de overheid als direct verantwoordelijke in dit opzicht in ernstige mate tekort is geschoten. De vraag rijst in hoeverre de burgers in Zeeburg in betere handen verkeren.

Alles mis in Enschede
Amsterdam/Zeeburg, 16 januari 2001 - De vuurwerkramp in Enschede had kunnen worden voorkomen als de overheid haar taken goed had uitgevoerd. Brandweer, gemeente en inspecties faalden, zowel voor als na de ramp. Dat blijkt uit hun rapportages, die vandaag verschenen. Lees verder in Het Parool.
De Telegraaf: Kamer onthutst om blunders Enschede.

Nitrocellulose gevonden na ramp
ROTTERDAM/Zeeburg, 27 juli 2000 - In de resten van de ontplofte Enschedese vuurwerkopslag S.E. Fireworks zijn belangrijke hoeveelheden nitrocellulose aangetroffen. Dat beweren volgens NRC Handelsblad bronnen die in contact staan met TNO-onderzoekers die de vuurwerkramp analyseren.

Directie Fireworks deels vrijuit
Enschede/Zeeburg, 12 juli 2000 - Directeur R. Bakker van het Enschedese vuurwerkbedrijf SE Fireworks wordt niet langer verdacht van betrokkenheid bij het ontstaan van de brand die leidde tot de vuurwerkramp in Enschede. Dit zou niet gelden voor mededirecteur W. Pater.
Dit blijkt uit een proces-verbaal dat justitie Almelo woensdag 12 juli bij de rechtbank heeft ingediend.
Bakker blijkt dat hij niet langer te worden verdacht van het opzettelijk overtreden van de milieuwetgeving. In het proces-verbaal, dat dient als basis voor een verlenging van de gevangenhouding van de directie is de term "opzettelijk" vervangen door "al dan niet" opzettelijk.
Volgens de advocaat van Bakker is "er is dus geen verdenking meer met betrekking tot het ontstaan van de brand". De uitbreiding met "al dan niet" betekent volgens hem een "verlichting van de verdenking". De raadsman ziet daarom geen enkele reden meer om Bakker nog langer vast te houden.
Paters advocaat onthoudt zich van commentaar.

Enschede: bewoners mogen kijkje nemen in verwoeste wijk
Enschede/Zeeburg 24 mei 2000
Het Rampen Identificatie Team (RIT) zal vandaag haar werk afronden in de door de vuurwerkramp verwoeste wijk in Enschede. Daarna is het volgens de gemeente Enschede mogelijk dat oud-bewoners van de wijk er gaan kijken onder begeleiding van politie en hulpverleners. De gemeente wijst er op dat het om 1100 mensen gaat. "Het grote aantal maakt dat het allemaal zeer gecompliceerd wordt. We zullen busjes inzetten en voor zover dat is te organiseren, proberen we een mogelijkheid te creëren dat de mensen er ook even uit mogen", aldus burgemeester Mans.

Ruim honderdduizend belangstellenden liepen vrijdag mee in de stille tocht in Enschede ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de vuurwerkramp een week geleden. In het Volkspark werd een bijeenkomst gehouden die werd bijgewoond door Prins Willem-Alexander en leden van het kabinet. Premier Kok en burgemeester Mans voerden het woord. Ook verschillende direct betrokkenen spraken het publiek toe. De opkomst was zo groot dat het programma al afgelopen was voor de laatste in de stoet het parkt bereikt hadden.

Directeuren melden zich bij politie
De directeuren W.Pater en Bakker van de geëxplodeerde vuurwerkfabriek S.E. Fireworkshebben zich bij de politie gemeld.
Volgend hun advocaat, die vorige week geïnterviewd werd door de actualiteitenrubriek NOVA zijn zij er psychisch slecht aan toe en verkeren ze in een "chocktoestand". Met justitie is overeengekomen dat beide directeuren, waartegen een nationaal en internationaal opsporings- en aanhoudingsbevel was uitgevaardigd, eerst onderzocht worden door een arts voor zij verhoord worden.
De beide directeuren worden er van verdacht de milieubepalingen te hebben overtreden. Verder zouden zij opheldering kunnen geven over de oorzaken van de brand die later aanleiding gaf tot de verwoestende explosie.

Luchtfoto's roepen vragen op

Luchtfoto gemaakt door de Topografische Dienst toont het vuurwerkbedrijf circa drie uur voor de ramp.

Een enkele uren vóór de ramp genomen luchtfoto suggereert dat enkele deuren van containers open staan. Bovendien zouden ook deuren van het woonhuis geopend zijn, aldus verschillende dagbladen afgelopen zaterdag.
De beelden kunnen echter ook anders geïnterpreteerd worden. De zogenaamde openstaande deuren van het woonhuis (rechts) lijken eerder kisten o.i.d. De schaduwen van de openstaande containers of boxen zouden ook schaduwen van brandwerende muurtjes kunnen zijn. De foto suggereert in dat geval dat er niet gewerkt werd zoals ook door de directeuren is verklaard.

Kritiek groeit op overheid
De kritiek groeit op de procedure rond het verlenen van de vergunning aan S.E.Fireworks. Het ministerie van Defensie blijkt de eigen voorschriften te hebben genegeerd en het vuurwerkbedrijf te hebben toegestaan op een plek die daarvoor totaal ongeschikt was. De afstand van de vuurwerkbunker tot de openbare weg bijvoorbeeld, was slechts een kwart van wat die zou moeten zijn.
Verder had defensie de vuurwerkfabriek wegens het zware kaliber kruit dat verwerkt werd onder militair regime moeten plaatsen en speciaal toezicht op de naleving van de voorschriften moeten houden. Dat is niet gebeurd.

De gemeente Enschede wordt ernstig bekritiseerd voor de manier waarop zij omwonenden over de eventuele risico's heeft geïnformeerd. Deze bleken na de ramp nauwelijks op de hoogte van de activiteiten van het bedrijf omdat de vergunningaanvraag slechts in een enkel dagblad is gepubliceerd en in één zin werd vermeld, samen met de aanvraag van een ander bedrijf.
In Dagblad De Twetsche Courant/Tubantia werd de revisievergunning als volgt aangekondigd:
"G.A. Punte, voor een rundvee- en varkenshouderij aan de Zoglandweg 10 SE Fireworks bv voor een inrichting voor het opslaan van vuurwerk aan de Tollensstraat 50".
Volgens hoogleraar strafrecht mr T.M. Schallen, enkele dagen geleden in de tv-rubriek NOVA, had dit duidelijker gemoeten, en was publicatie in de huis- aan huisbladen noodzakelijk geweest.
Verder kregen slechts enkele direct omwonenden een brief van de gemeente die bovendien alleen in de Nederlandse taal was gesteld, terwijl een belangrijk deel van de bewoners van de buurt van Turkse of Marokkaanse afkomst is.
Schallen plaatste daarom vraagtekens bij de "legitimiteit" van de vergunning. Mogelijk zal de rechtsgeldigheid in een procedure bij de Raad van State worden "getest". Indien de Raad van oordeel zou zijn dat niet aan de minimale vormvereisten is voldaan, zouden ook ambtenaren tot verantwoording kunnen worden geroepen, inclusief de burgemeester en de minister van defensie, eindverantwoordelijk voor de advisering bij deze vergunningen, aldus Schallen.

Tot dusverre heeft de gemeente Enschede dinsdag alleen opening zaken gegeven over de vergunning uit 1997. In 1999 werd de toegestane hoeveel vuurwerk echter verruimd van ruim 70 ton tot 158.250 kilo. Deze voorraad, inclusief het "zware" vuurwerk, mocht worden opgeslagen in 14 "zeecontainers".
Enschede wil de herziening van de vergunning in 1999 niet openbaar maken. Een expert van de Berlijnse recherche die eind 1999 toevallig een bezoek bracht aan het vuurwerkbedrijf, beschreef op de Duitse TV de situatie die hij aantrof, als "volstrekt ontoereikend."

Er lijkt iets meer duidelijkheid over de oorzaak van de explosie. Volgens de brandweer van Enschede stonden de containers en bunkers waarin het vuurwerk wordt opgeslagen 'open' toen de brandweer arriveerde, en vlogen hen de 'vuurpijlen al snel om de oren'. Nadat groot alarm gegeven was bleek er geen houden meer aan en explodeerden de opslagplaatsen en containers.

Laat het zich aanzien dat het bedrijf in strijd met de voorschriften opereerde, ook de brandweer zelf ligt steeds meer onder vuur. De brandweerlieden die de brand in de loods van het vuurwerkbedrijf te lijf gingen beschikten niet over een zgn "aanvalsplan" en verkeerden aanvankelijk in de veronderstelling dat ze te maken hadden met een brand in een papieropslag. Het bluswater, dat mogelijk in contact gekomen is met magnesiumpoeder of bollen zou de zaak zelfs verergerd kunnen hebben.
In een rapport van de gemeente Overijssel waarin vorig jaar alle "risicoplaatsen" in de provincie zijn geïnventariseerd , wordt over S.E. Fireworks gezegd: "Het te verwachten aantal gewonden onder omwonenden bij S.E. Fireworks is nihil." Daarom had de brandweer geen aanvalsplan gereed. Experts noemen dat een blunder. Dit kan ernsige gevolgen hebben voor de positie van de brandweercommandant en de burgemeester.

Burgemeester Mans heeft verklaard zich zelf verantwoordelijk te houden voor "alles wat er gebeurt rondom, en voorafgaand aan deze ramp." Ook liet hij weten achter de brandweer te staan en ook hier verantwoordelijkheid te nemen.
Naar het zich laat aanzien zal uiteindelijk ook de positie van minister van Defensie Frank de Grave onder druk komen te staan vanwege de rol van Defensie bij de vergunning.

Voormalig ombudsman M. Oosting is aangewezen als voorzitter van de onafhankelijke commissie die de ramp in Enschede zal gaan onderzoeken. Dit is dinsdagmorgen bekend gemaakt door burgemeester Mans van Enschede.