Uit de Volkskrant van 7 oktober 1999:

De Onderwijsraad wil een verplicht examen voor alle leerlingen van de basisschool. De raad maakt zich zorgen over de kwaliteit van het onderwijs. Daarom pleit hij voor een test in taal en rekenen voor alle kinderen van 8 en 12 jaar. De test voor 12-jarigen moet vanaf 2002 de traditionele Cito-eindtoets aan het einde van de basisschool vervangen.

De Onderwijsraad, het belangrijkste adviesorgaan van de minister van Onderwijs, heeft dat woensdag aan minister Hermans geadviseerd.

In het rapport Zeker weten pleit de Onderwijsraad ervoor wettelijke eisen te stellen aan het minimale kennisniveau van kinderen in groep vier en groep acht. Scholen die er niet in slagen bijna alle leerlingen ten minste op dat minimumniveau te brengen, krijgen een gele kaart.

De Inspectie van het Onderwijs moet erop toezien dat slecht presterende scholen verbeteren. Blijven zij jaar na jaar onder de maat, dan moeten ze dicht.

Om ouders inzicht te geven in de kwaliteit van scholen wil de Onderwijsraad scholen verplichten de resultaten van de jaarlijkse testen in de schoolgids te vermelden.

Volgens de Onderwijsraad is nergens vastgelegd wat een goede school is. Er bestaat wel een globaal idee, maar er staat niets in de wet. De Onderwijsraad vindt het zinnig criteria voor de vakken taal en rekenen wettelijk vast te leggen.

Als kinderen minimale kennis en vaardigheden in deze vakken niet beheersen, hebben ze volgens de Onderwijsraad geen kans een behoorlijke opleiding af te maken of later werk te vinden.

Het gaat om vaardigheden als het lezen en begrijpen van een eenvoudige tekst, het uitrekenen van de hoeveelheid rente die de bank uitkeert bij een rentepercentage van 6 procent, en het bepalen van de oppervlakte van een kamer.

Tot nu toe is geen enkele toets in het basisonderwijs verplicht. Scholen kunnen zelf kiezen of zij aan de Cito-eindtoets meedoen of niet. Een kwart van de scholen doet dat niet.

Het verplichtstellen van toetsen wordt al snel gezien als een aanslag op de vrijheid van onderwijs. Volgens J. Leune, voorzitter van de Onderwijsraad, komt deze echter op geen enkele manier in het gedrang.

'Vrijheid van onderwijs mag nooit een alibi zijn voor ondeugdelijk onderwijs. Een school die geld van de overheid wil ontvangen, moet zich houden aan minimumeisen. Er moet een bodem bestaan waar een school niet doorheen mag zakken.'

De Onderwijsraad heeft die minimumeisen vooral geformuleerd om achterstandsleerlingen te beschermen. Uit veel onderzoeken blijkt dat juist die leerlingen bij taal en rekenen forse achterstanden hebben. De hardnekkigheid van die achterstanden baart de Onderwijsraad fikse zorgen.

Om te voorkomen dat pas aan het eind van de basisschool blijkt dat kinderen te weinig weten, wil de Onderwijsraad ook in groep vier het niveau van de kinderen vaststellen.

Als dan blijkt dat kinderen achterblijven, hebben ze nog genoeg tijd om dat in te halen.