Zeeburg, 6 juli 2001 - Voor de Van Lohuizenlaan, op de de rand van het Cruquius-industriegebied, heeft het stadsdeel "ambitieuze" plannen. In een drietal bedrijfsverzamelgebouwen wil het stadsdeel veel nieuw bedrijfsoppervlak creëeren. Daarom wil men de hoogte in. Vijf bouwlagen langs de Van Lohuizenlaan, tot 35 meter hoogte naast de pakhuizen op de Zeeburgerkade.
Ook het maaiveld gaat volledig op de schop. Het aantal parkeerplaatsen aan de Van Lohuizenlaan wordt verdubbeld. De eindhalte van bus 22 komt ruimer in zijn jasje. Dit heeft uiteraard gevolgen voor het groen en de openbare ruimte. En de inmiddels bijna volwassen bomen moeten verplaatst worden....

Op dit moment zijn voorbereidingen voor het eerste onderdeel, een "multifunctioneel gebouw", in volle gang. Het bouwplan en de aanvraag voor de bouwvergunning liggen al ter inzage. Tot woensdag aanstaande kan nog bezwaar gemaakt worden. In december zou de bouw al moeten starten. Anders verspeelt het stadsdeel subsidies.
Maar de discussie over het Stedebouwkundig Programma van Eisen (SPVE) dat dit alles moet regelen is nog nog niet afgerond. Bovendien liggen de plannen onder vuur van omwonenden en ondernemers.
Op 3 juli jl moest een "discussiebijeenkomst" over dit SPVE worden afgelast. De enige bewoner die was gekomen weigerde "mee te praten" omdat het stadsdeel verzuimd had de belangrijkste critici van de plannen uit te nodigen.
Wat er nu allemaal precies gaat gebeuren? De boze ambtenaar pakte zijn spullen in en hield verder zijn mond.
Zo vlot het niet. En of de nieuwbouw voor het multifunctionele gebouw de beste keuze is....?

Hinder
De bouw van een "multifunctioneel gebouw" aan de Van Lohuizenlaan is de eerste stap in de stedebouwkundige invulling van de rand van het Cruquiusindustriegebied. Volgens het stadsdeel Zeeburg is er behoefte aan veel nieuw bedrijfsvloeroppervlak. Daarom kenmerken de plannen zich vooral door bouwvolume en bouwhoogte.
In het "multifunctioneel gebouw" komt een kinderdagverblijf voor de opvang van circa zestig kinderen en tevens een ruimte voor naschoolse opvang. Verder moet het nieuwe gebouw onderdak bieden aan de Ontspanningsvereniging Flevo, waarvan de tijdelijke huisvesting op de Loswal inmiddels gesloopt is.
Boven het kinderdagverblijf en de ontspanningsvereniging komen drie bouwlagen met kantoorruimte, mogelijk bestemd voor het nieuwe hoofdkantoor van de Stichting Welzijn Zeeburg. Aldus de plannen.
Al dit moois krijgt als direct aangrenzende buurman het constructiebedrijf Vecht Metaal B.V. In dit bedrijf wordt van alles gemaakt van metaal en vanaf de vroege ochtend wordt daar gezaagd, gehamerd, en geboord. Vooral in metaal, zoals de naam al zegt. Een "blinde muur" zou uitkomst moeten bieden tegen de geluidsoverlast van de zagerij.
Vijftig meter verder ligt de oudijzerhandel Kapteyn, en ook daar gaat het er niet zachtzinnig aan toe. Op honderd meter afstand van het geplande kinderdagverblijf ligt Albeton, de betonmortelcentrale. Dit is een zogenaamd categorie V bedrijf, de hoogste hinderlijkscategorie die Nederland kent. Een bedrijf dat niet meer terug mag zou mogen komen als het ophield te bestaan.

School ?
De nieuwe bebouwing langs de Van Lohuizenlaan moet daarom een "schermfunctie" hebben om de westelijk gelegen Architectenbuurt te behoeden voor teveel geluidsoverlast vanaf het industriegebied.
Die schermfunctie gaat in de optiek van het stadsdeel straks dus vervuld worden door onder andere het kinderdagverblijf, en na 2004, als het huidige verzorgingstehuis "Vreugdehof" definitief zal worden afgebroken, mogelijk ook door nieuwbouw voor de Gerhardtschool, een school gespecialiseerd in onderwijs voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen, nu nog gevestigd op de Valentijnkade.

Oudijzerhandel
De geluidshinder van de oudijzerhandel Kapteyn is een apart verhaal. Over water draagt geluid ver, en tussen de Architectenbuurt en Kapteyn ligt alleen het Lozingskanaal. De bewoners van de flats aan de Van Lohuizenlaan kunnen beamen dat de hinder van dit bedrijf nadrukkelijk aanwezig is.
Dit doet het ergste vrezen voor de speelplaats van het kinderdagverblijf, straks direct gesitueerd aan de kade van het Lozingskanaal, op nog geen vijftig meter afstand van de oudijzerhandel.
Kapteyn zou al enkele jaren geleden maatregelen genomen moeten hebben - de hinder bedreigt namelijk ook de nieuwbouw aan de Zeeburgerdijk-Oost - er is echter nog niets van enige aktie te merken.

Kortste end
Daarmee wordt de vraag of het stadsdeel op de goede weg is meer dan reëel. Het is begrijpelijk dat men in tijden van ruimtegebrek opteert voor praktische oplossingen. Men heeft nog de beschikking over een klein stukje "eigen" grond, en daar moeten het kinderdagverblijf en de school dan maar een plek vinden. Ergens anders is kennelijk geen ruimte.
Zeer tot tegenzin van de metaalwarenfabriek. "Als die ouders straks begrijpen wat voor hinder ons bedrijf veroorzaakt, dan is het te laat, en trekken wij aan het kortste end", aldus de directeur van Vecht Metaal.
Een juiste inschatting, ongetwijfeld, want wie zou een kinderdagverblijf willen hinderen. Ouders mogen terecht rust vragen voor hun babies die ze daar achterlaten.

Ruimtegebrek
Alleen, wat doet een kinderdagverblijf op een industriegebied, en mogelijk later die school daar.
Alles heeft uiteraard te maken met het ruimtegebrek in Nederland en vooral ook in Amsterdam. We willen de resterende natuur sparen hetgeen leidt tot de keuze voor de "verdichte stad".
De steden moeten hun oplossingen voor woningbouw op eigen grond zoeken. Dit gaat ten koste van de laatste open plekken.
En als er dan ruimte nodig is voor nieuwe projecten, dan is het vol, zeker in Zeeburg. Dit leidt tot vreemde ontwikkelingen: scholen op pontons, nu ook een kinderdagverblijf op een industrieterrein.
Bewoners hebben jaren geleden het stadsdeelbestuur al gewezen op het dreigende ruimtegebrek. Regeren is vooruitzien zegt men, de politiek van Zeeburg heeft het dreigende ruimtegebrek niet willen zien en ging door met het ontwikkelen van woningbouwplannen, daarmee de laatste open ruimte in het stadsdeel opofferend. Zeeburgerdijk-Oost, Shell-station, Loswal, het terrein van de Cruise-Inn.
Nu de nood hoog is moeten de broodnodige sociaalculturele voorzieningen maar naar het industriegebied.

Hindergevoelige functies
De toekomst van dit stukje industriegebied is in het verleden al volop in discussie geweest. Omwonenden, uit Architectenbuurt en van de Zeeburgerkade, maar ook de Amsterdamse Industrie Vereniging, de AIV, stelden in 1996 beroep in tegen de door het stadsdeel gewenste bestemmingen voor deze overgangszone van industriegebied naar woonwijk, onder andere naar aanleiding van de komst van de stadsdeelwerf.
Voor de AIV ging het vooral om het ontrekken van voor bedrijven bestemde gronden aan het industriegebied.
De adviseur van Nederlands hoogste rechtscollege, de Raad van State - in 1998 gevraagd om te adviseren in dit geschil - zag de geschetste problematiek toen als volgt:
"Met de AIV vind ik de keuze om ter plaatse ook de vestiging van horeca, recreatieve, en sociaalculturele voorzieningen mogelijk te maken, weinig gelukkig." Adviseur Maaike Huizer vond weliswaar dat er iets voor te zeggen was op de locatie aan de Van Lohuizenlaan een "mogelijkheid te creëeren een aantal dienstverlenende functies, een broodjeszaak, een copieerwinkel of technisch adviesbureau," gezamenlijk onder te brengen, maar was tegelijk van oordeel dat de omschrijving van de bestemming in het oorspronkelijk bestemmingsplan zodanig was gekozen "dat deze bestemming veel verder zou kunnen strekken dan blijkens de plantoelichting beoogd wordt."
Bovendien zou het oorspronkelijke bestemmingsplan "de mogelijkheid bieden hindergevoelige functies te leggen naast bedrijven die tenminste enige hinder kunnen veroorzaken," hetgeen in 1998 al als onjuist werd geacht.
En dat is precies wat er nu dreigt te gebeuren. Een kinderdagverblijf naast een metaalconstructiebedrijf.

Onttrekking
In het uiteindelijk oordeel van de Raad van State van 5 maart 1999, had de rechter uiteindelijk geen bezwaar tegen de vestiging van horeca, recreatieve-, en sociaal-culturele voorzieningen op deze plek, met name vanwege de "dienstverlenende functie die een aantal van dit soort voorzieningen" zou kunnen hebben "voor de bedrijven of werknemers in het eigenlijke industriegebied."
Het is echter de vraag of het door het stadsdeel gewenste kinderdagverblijf, de eventuele komst van de Gerhardtschool, en de vestiging van een kantoor voor de Stichting Welzijn Zeeburg, van specifiek belang geacht kan worden voor het Cruquius Industriegebied zelf. Het lijkt er eerder op dat er nu, anno 2001, wel degelijk sprake is van de door de AIV toendertijd gewraakte "onttrekking van bedrijfsgronden aan het bedrijventerrein."

Autistisch
Een tijdige opstelling van een Stedebouwkundig Programma Van Eisen (SPVE) voor het betrokken gebied, had aan veel van de genoemde onzekerheden een einde kunnen maken.
Dat door het stadsdeel nu de omgekeerde weg gevolgd wordt - eerst een bouwplan en dan pas het SPVE - en dat omwonenden en omringende bedrijven op de valreep moeten beoordelen of zij de keuzes van het stadsdeel willen accepteren, of deze al dan niet via een rechter willen laten toetsen, is hoogst ongelukkig. Het tekent helaas de atmosfeer van het planvormingsproces, dat door een inspreker in mei van dit jaar al als "autistisch" werd omschreven.
In 1999 wist het stadsdeel namelijk al dat het bestemmingsplan herzien moest worden. Dat was op zich een simpele zaak, want het ging uiteindelijk alleen om de hinderlijkscategie voor de bedrijven die zouden kunnen vestigen. Voor het overige was iedereen het met elkaar eens.
Vorig jaar wilde de ambtenarij een discussie met de buurt en de ondernemers starten. Helaas werden zij teruggefloten en werd dit vooroverleg om onduidelijke redenen afgeblazen. De verantwoordelijke wethouder Laetitia Ederveen (GroenLinks) bleek er volgens een ambtenaar geen "behoefte" aan te hebben.
Nu ligt er alleen nog een "concept" SPVE, dat op de inspraakbijeenkomst van 9 mei jongstleden bovendien zwaar onder vuur lag van aanwezige bewoners en ondernemers. Wat het stadsdeel met alle kritiek van toen gedaan heeft? Wie het weet mag het zeggen, er is zelfs geen verslag van die bijeenkomst.
Om de genoemde inspreker nogmaals aan te halen: "Kom stadsdeel, leer eens van de ervaring van de omwonenden, kom tot met een creatieve samenspraak met bewoners, organisaties en bedrijven."
Zolang dat niet gebeurt rest alleen de mogelijkheid van een juridische procedure. En daar hebben de bewoners van de Zeeburgerkade en de Architectenbuurt door hun acties tegen de stadsdeelwerf volop ervaring mee.