"...een wijk zonder scheidslijnen...."

Zeeburg, 20 mei 2002 - Veel toekomstige bewoners van IJburg maakten op tweede pinksterdag van de Open Dag IJburg vooral gebruik om naar hun huis in aanbouw te komen kijken. Andere Amsterdammers namen de gelegenheid te baat Amsterdams nieuwste stadswijk eens persoonlijk te komen inspecteren. Voor sommigen was het vooral ook een gezellig uitstapje naar Zeeburgs grootste zandbak die voor de gelegenheid omgedoopt leek tot IJburg-Beach.
Vliegeren, een draaimolen, een reuzenrad, bootje varen, er was genoeg te doen voor de kinderen. En de aspirant-huizenkopers konden onderwijl in het infocentrum terecht voor glossy folders met wervende teksten als "IJburg: Ruisend wonen, bruisend leven." Koopprijs: ruim 305.000 euro. Zesenhalve ton in guldens, maar dat is dan wel inclusief afgekochte erfpacht en een eigen plek voor de auto.
Het mooie weer werkte bijzonder mee zodat al vroeg in de ochtend een flinke stroom bezoekers richting IJburg op gang kwam. Over de gehele dag gerekend zouden een kleine tienduizend bezoekers het jaarlijkse evenement, dat deze keer voor het eerst op IJburg zelf gehouden kon worden, aandoen.

Start
Er zijn ook mensen beroepshalve aanwezig. Op het voorlopige "centrale plein" van het Haveneiland staat tussen de eerste nieuwbouw een auto met chauffeur. Even later laat zich een stralende Duco Stadig signaleren. Stadig is stedelijk wethouder ruimtelijke ordening, en daarmee de hoogste baas van het IJburgproject. Hij is al vroeg present en constateert met volle tevredenheid dat alles op rolletjes loopt. "Dit is toch wel een beetje de echte start van IJburg," zegt Stadig. "Ik heb al heel wat nieuwe bewoners de hand geschud."
Ook de Zeeburgse politici zijn in ruime mate present. De lokale wethouders zijn op inspectie. Ze tonen zich zeer tevreden met wat ze te zien krijgen. De infra-structuur, de wegen, de fietspaden, kades en bruggen, anders in het Oostelijk Havengebied, de gemeente heeft hier al het nodige aangelegd.
"IJburg krijgt vorm!" zegt een tevreden stadsdeelvoorzitter Tjeerd Herrema. Toch heeft hij gemengde gevoelens. "Het ziet er goed uit, maar ik ben nog niet helemaal overtuigd van het uiteindelijke succes van IJburg," zegt hij. "Het is allemaal erg mooi, maar IJburg is voor lagere inkomens onbereikbaar."
Die hoge verkoopprijzen van de woningen zullen tijdens IJburg Open nog vaker onderwerp van gesprek zijn. En het zand natuurlijk. Want afgezien van het eerste bouwproject op het Haveneiland, oogt IJburg vooral nog als een uitgestrekte zandwoestijn. En dat zal voorlopig nog wel zo blijven.

Herfststormen
Dat zand leidt overigens ook tot creatieve ideeën. Wat bijvoorbeeld te denken van een "recreatiestrand". Tijdelijk, dat wel, maar het stadsdeel Zeeburg is tenslotte "gespecialiseerd in tijdelijke oplossingen," zo scherts Herrema. "Het is zonde dat we al dat zand langs het water maar braak laten liggen. Daar moeten we iets mee doen."
Andere Zeeburgse politici vallen hem bij. "Dit daagt uit tot allerlei sportieve activiteiten," zegt wethouder Lars Nanninga, in de vorige bestuursperiode als raadslid initiator van de Zeeburg Regatta. "Wat dacht je van een rondje IJburg per kano?"
Wethouder Jan Hoek, binnen het nieuwe Zeeburgse college verantwoordelijk voor de coördinatie van IJburg, heeft andere zorgen. De GroenLinks wethouder, die zelf per fiets gekomen is, signaleert tot zijn schrik de eerste file op de IJburglaan. "De aansluitingen met de oude stad en de A10 zijn voorlopig nog niet optimaal," zegt hij. "We zullen heel hard moeten werken aan andere vervoersvormen dan de auto."
Voor Hoek speelt de fiets hier een centrale rol. "Het is uiteindelijk maar een kwartiertje fietsen naar hartje Zeeburg." Op zo'n mooie dag als vandaag geen probleem, maar wat als straks de eerste herfststormen IJburg teisteren.

Opeenstapeling
Ook CDA-raadslid Harm-Jan van Schaik zegt ook nog wel wat vraagtekens te hebben bij de nieuwe Zeeburgse wijk. "Eén parkeerplek per woning? En dan nog voor 27.000 euro? Ik zie hier echt een probleem. Door die hoge huizenprijzen is dit toch vooral een wijk voor tweeverdieners. En die hebben vaak ook twee auto's." Volgens hem dreigen er rond het parkeren toestanden als in het Oostelijk Havengebied.
"En als je dan hoort dat de kinderdagblijven tegen commerciële vierkante meter prijzen in bedrijfspanden worden gevestigd, dan houd ik mijn hart vast voor de kindprijs straks. Dat wordt voor de nieuwe bewoners een opeenstapeling van financiële verplichtingen."

Toplocatie
Hoge huizen- en grondprijzen, tophypotheken, dure voorzieningen? Voor Tom en Mirjam is dit alles geen belemmering te kiezen voor wat ze noemen "het mooiste plekje" op het Rieteiland.
"We willen hier onze droom realiseren en een eigen huis bouwen," zegt Tom, die plattegronden bestudeert en de omtrekken van hun zelf te bebouwen "vrije kavel" met grote stappen afpast en aftekent in het rulle zand. "Kijk," wijst hij. "Van hier tot daar. Dit is het plekje waar we verliefd op zijn geworden, vooral ook door het uitzicht, zo schuin weg over het water, met daarachter het Diemerpark." Een toplocatie, inderdaad.
"En het kan nog net," voegt hij er aan toe. Dat bedoelt hij niet in financiële zin, het geld is niet echt een probleem voor deze directeur van een reclamebureau, nee, "dit IJburg is nog net Amsterdam!"
"Het voelt toch een beetje als emigreren," zegt Tom, maar "IJburg is èn buiten en hoort nog bij de stad. Ik ga voor geen goud weg uit Amsterdam! Almere? Uitgesloten! Het Oostelijk Haven Gebied? Te weinig groen!"

Handdoekjes
Martin van Wettum is directeur van zeilschool de Vuntus in Loosdrecht. Hij heeft zo'n beetje het hele IJburg Open spektakel georganiseerd. Het reuzenrad voor de kinderen, de draaimolen, de horeca, en vooral ook de vijftien Optimistjes waarmee veel kinderen hun eerste zeiltochtje maken.
"Dit gebied heeft ongekende mogelijkheden," zegt hij enthousiast. "We gaan hier straks beslist een zeilcentrum starten." Een zorg minder dus voor wethouder Nanninga, die sportieve activiteiten wil.
Van Wettum ziet een toekomst van "ongekende mogelijkheden" in het waterrijke IJburg. Ook voor zijn bootjes: de Optimisten, Valken en Kadetten. "Dit wordt straks een fantastisch mooi gebeuren."
Uiteraard is hij ook gelijk enthousiast voor het idee van de stadsdeelvoorzitter voor de "Zeeburg-Beach". "Laat ze de boel van de zomer openstellen, en laat die Amsterdammers maar in IJburg hun handdoekjes neerleggen."

Ruimte
Florian en Mareille wonen nu nog op Sporenburg. Ze worstelen zich zuchtend en zwetend, samen met vader en moeder, door het mulle zand een weg naar een uithoek op het grote Rieteiland. "Het lijkt wel een Sahara-tocht," klaagt het gezelschap. Het is inderdaad heet, vooral als de wind even wegvalt, en het zand blijft weerbarstig. Toch wil het stel persé hun toekomstige woonplek laten zien aan hun ouders.
Waarom gaan deze Zeeburgers weg uit Sporenburg? "We willen uiteindelijk toch een huis met een tuintje," zegt Florian. "En alles is hier een beetje ruimer dan op Sporenburg. We hebben het eens goed doorgerekend, en we zitten hier met dezelfde maandlasten toch twintig vierkante meter groter, en mét een tuin."
Uiteraard zijn ook Florian en Mareille twee-verdieners. Met twee auto's. Voor het parkeren zien ze echter geen problemen. "Daar hebben we zo onze oplossing voor, maar zet dat alsjeblieft niet in de krant."
Het gezelschap zwoegt verder. In de verte lokt het "beloofde land", op de achtergrond de PEN-centrale en het IJmeer, vol met zeilen van bootjes, in de stralende blauwe lucht witte stapelwolken. Het is inderdaad mooi op IJburg.

Marges
"Het zijn helaas toch vooral blokkendozen," zegt de heer D., een nuchtere West-Fries, en als directeur van een betonfabriek, nauw betrokken bij de bouw IJburg: hij levert de belangrijkste grondstof voor de bouw.
"Ik had hier toch wat meer van verwacht." Er klinkt enige spijt door in zijn stem. D. blijft echter ook optimistisch. "Van het Java-eiland dachten we aanvankelijk ook dat het niets zou worden, dat heeft uiteindelijk best aardig uitgepakt."
"Zorgwekkend" echter vindt hij het tempo van de bouw. "Het gaat allemaal wel erg langzaam. Als ik de oorspronkelijke planning van de aannemers zie, liggen we behoorlijk achter op schema."
Hij legt de oorzaak voor de vertragingen vooral bij de hoge verkoopprijzen. "Die aannemers moeten nog maar eens goed gaan overleggen met de gemeente en de projectontwikkelaars. Volgens mij kunnen die prijzen best wat omlaag. Het is tenslotte simpele seriebouw."
D. die een paar jaar geleden, net als Tom en Mirjam, zijn "droom" realiseerde en zelf zijn eigen huis bouwde, goochelt wat met cijfers. "Hou het op 250 euro de kuub," zegt hij. "Dan heb je de kostprijs inclusief arbeidsloon, en dan heb ik de inflatie ook nog meegerekend. Sleutelklaar, maar exclusief grondkosten en de marges voor de bouwende partijen."
Na enig rekenen klinkt het genoemde bedrag onwaarschijnlijk laag. Een interressante vraag is daarom vooral ook hoe het dan zit met die driehonderd- tot vijfhonderdduizend euro per woning, en het minimale contingent sociale woningbouw dat men zegt te kunnen realiseren. Een vraag die we graag zouden willen stellen aan wethouder Duco Stadig. Maar die heeft op dat moment het IJburg Open Festival al lang en breed verlaten.

Scheidslijnen
Hoge verkoopprijzen ten spijt, Wim van Meerveld en zijn vriendin hebben de knoop al lang doorgehakt en komen vandaag hun koopwoning op het Haveneiland bekijken. Veel meer dan een betonnen fundering en wat betonijzer is er nog niet te zien. Ze laten daarom hun fantasie maar de vrije loop. "Ja dit moet nummer twee zijn", zegt Wim. "Dan wordt dit straks de woonkamer en komt daar de keuken," concludeert het jonge stel, dat door de met betonnen randen omgeven zandbak loopt. Het tafereel oogt als een Ster-reclame.
Vader en moeder kijken trots toe hoe hun zoon en schoondochter het nieuwe familiebezit inspecteren. Broers en zussen komen ook keuren en bespreken de voor- en nadelen van dit pioniersproject.
Dan dienen zich de toekomstige buren aan, van nummer vier. Ook zij zijn vandaag op het idee gekomen de fundamenten van hun toekomstig huis te bekijken.
"Hallo," zegt Job van Beekveld, "ik geloof dat wij straks buren worden. Laten we vast kennismaken."
En dan is het even stil. Vervolgens beginnen ze elkaar op de schouders te slaan. "Hoe is het mogelijk!," roept iedereen in koor. Beide kersverse toekomstige buren blijken elkaar nog van de middelbare school te kennen toen ze samen in dezelfde klas zaten.
Voor hen wordt het dagje IJburg Open vooral ook een dag om oude herinneringen op te halen. "En wat doe jij?" En later moet iedereen natuurlijk als één grote familie op de foto.
"IJburg, een stad zonder scheidslijnen," zeggen de folders. Eén scheidslijn is hier in ieder geval al opgelost!