door Marten Bierman

Amsterdam/Almere - In de nota Verkenning IJmeer 2004, naar een waterpark voor de noordvleugel" worden ook de thema's verstedelijking, infrastructuur en recreatie belicht. Net als bij de thema's waterhuishouding en ecologie zijn ook hier vier ruimtelijke modellen per thema uitgewerkt. We bekijken ze hier nader.

Bij verstedelijking wordt uitgegaan van een noodzakelijke toevoeging tussen 2010 en 2030 van circa 150.000 nieuwe woningen. Amsterdam kan binnen bestaand stedelijk gebied 50-70.000 woningen wegzetten. Almere krijgt 45.000 woningen toegemeten maar zou meer aankunnen blijkens de eigen ambitie om een stad van 400.000.inwoners te worden. Bij Muiden en Weesp worden 45.000 woningen weggezet. Hamvraag is : hoe krijgt die bouwopgasve vorm. Het kan op een kluitje of gespreid en binnendijks dan wel gespreid. De afbeeldingen spreken voor zich zelf.

Almere heeft in zijn Stadsmanifest te kennen gegeven een stad aan het water te willen worden. De vraag is dan waar. In ons jubileumproject Zuidvaardershaven denken wij aan een duurzame binnendijkse haven op de grens van het IJmeer en het Markermeer. Daarmee willen wij bewust het IJmeer ontzien en het rendement vergroten door de haven een veel groter gebied te laten bestrijken.Bovendien sluit deze haven aan op de reeds bestaande bebouwing van Almere. In de modellen is daarvan niets terug te vinden. Ze zijn wel erg eenkennig door uitsluitend uit te gaan van nieuwe bebouwing zo dicht mogelijk bij Amsterdam. Dat geldt ook voor de recreatiemodellen ( zie afbeeldingen)

Wij zien niets in het naar elkaar laten toegroeien van Amsterdam en Almere via een woon-werk eilandenrijk conform C3. We vinden het niet realistisch qua kosten gegeven de waterhuishoudkundige kosten die op deze plannen gaan drukken. Ook al wordt met werk werk gemaakt door een directe IJmeerverbinding tussen Almere en Amsterdam mee te nemen. Al eerder schreven wij dat Almere als Dubbelstad met Amsterdam een slaapstad zal blijven, omdat werkelijk belangrijke activiteiten natuurlijk in de hoofdstad blijven of er naar toetrekken omdat je via de betere verbinding toch zo in Almere bent.

Er doemt nog een ander stedebouwkundig probleem op als in dit eilandenrijk een nieuwe centrumontwikkeling wordt gedacht. We hoorden ook al spreken over boulevards en casino's. Zo wordt geconcurreerd met het oude centrum van Almere dat daardoor versneld zal kunnen verpauperen. Bovendien neemt de druk op bestaande en de roep om nieuwe infrastructuur weer toe vanwege het vele verkeer dat ( bij succes) wordt opgeroepen. Het IJmeer zal niet open, stil en donker meer zijn: geen waterpark dus maar een waterplantsoen. Het buitendijkse planmodel ligt in Vogelrichtlijngebied en zal het gegeven de alternatieve mogelijkheden in Flevoland zelf denkelijk niet halen.

Wat de infrastructuurmodellen betreft is er de keuze om zonder IJmeerlijn en weg de verkeersafwikkeling te regelen. Momenteel is voor de capaciteitsvergroting van de route Almere-Schiphol de MER-procedure gestart. In de startnotitie is ook een scenario meegenomen met een verbinding door het IJmeer. Wij hebben daartegen bezwaar aangetekend omdat er nog geen enkel formeel besluit over zo'n verbinding is genomen. Een IJmeerverbinding hoort dus in de procedure niet thuis. Overigens zou het goed zijn als wordt ingespeeld op het regionaal economisch onderzoek dat concludeert dat de verbinding met Amersfoort en Arnhem- Nijmegen belangrijker is voor Almere. Het ruimtelijk model dat daarbij behoort zal ook gunstiger voor de kansen die het IJmeer in de toekomst kan krijgen.

Veel moet nog verder worden uitgewerkt en vraagt nadere studie. Deze verkenning laat in ieder geval een aantal belangrijke gevolgen zien van menselijk ingrijpen in het IJmeer. Die methodiek verdient een compliment. De werkelijke waarde zal echter blijken als bestuurders hun keuzes maken. Daarop zijn we nog niet zo gerust.

Marten Bierman