door: Armand Landman

Amsterdam/Almere - Twee jaar geleden kondigde Amsterdam aan in 2007 te beginnen met het opspuiten van land ten behoeve van IJburg Fase 2.
Door een bezwaarschrift van de IJsselmeervereniging ligt de procedure voorlopig stil.
Onafhankelijk van de Amsterdamse ambities denkt ook Almere in de toekomst een flink stuk van het IJmeer vol te kunnen bouwen.
Maar die grootschalige woningbouw is helemaal niet nodig, stelt ir. M. Bierman, voormalig senator en voorzitter van de IJsselmeervereniging.

"Dat de Raad van State de plannen voor IJburg 2 vorig jaar terug wees naar de tekentafel was ons grootste succes in jaren," vertelt Bierman met een blij gezicht. "Maar het ging alleen maar om de procedures. Om het feit dat Amsterdam zijn huiswerk beroerd had gedaan. Inhoudelijk hebben we nog veel meer ijzers op het vuur. Om het kort te stellen: IJburg 2 en de uitbreidingsplannen van Almere, inclusief de brug door het IJmeer zijn overbodig."

De gemeente Amsterdam is gewaarschuwd. Wethouder D. Stadig mag dan stellen dat het slaan van een damwand rond de nieuw aan te leggen eilanden voorkomt dat de driehoeksmossel uitsterft en dat dus niets de bouw van 9000 huizen nog in de weg staat, Bierman zal het hem met zijn IJsselmeervereniging weer lastig maken. "Niet omdat we tegen nieuwbouw zijn, maar omdat het slechte plannen zijn."

De voorzitter van de IJsselmeervereniging heeft daar de komende tijd mogelijkheden genoeg voor. Komend voorjaar behandelt de Amsterdamse gemeenteraad de Milieu Effectrapportage en het bestemmingsplan IJburg Fase 2, tegelijkertijd zal er een artikel 19-procedure worden vastgesteld die het mogelijk moet maken in 2007 al te beginnen met de landwinning, nog voordat alle procedures zijn afgerond.

Volgend jaar zullen de plannen door Provinciale Staten en Raad van State worden bekeken. Maar Bierman zal er alles aan doen om het bouwen in het IJmeer te frustreren. Hij heeft er argumenten genoeg voor.

"Bestuurders moeten voorbereid zijn op een heel andere toekomst dan waar ze nu rekening mee houden. We plannen en bouwen in Nederland nog altijd alsof we vlak na de Tweede Wereldoorlog leven. Maar niemand houdt rekening met het feit dat de bevolking vanaf 2030 zal krimpen," doceert Bierman.
"IJburg is ons verkocht met als argument dat het de woningnood zou oplossen. Maar in de tijden waar we nu over praten is de woningnood allang passé. Onder andere door vergrijzing gevolgd door de grote uitvaartgolf, de kleinere gezinnen en emigratie.
Bovendien, als ze echt voor de woningnood bouwen, dan bouwen ze toch echt de verkeerde huizen. Er is geen behoefte aan koopwoningen in de dure sector. Daarmee krijg je de woningmarkt niet van het slot. Er is juist vraag naar woningen voor éénpersoonshuishoudens. En die bouwen ze niet."

Bierman stelt verder dat er in Amsterdam en Almere voldoende alternatieven zijn om de geplande woningaantallen te kunnen realiseren. Een telling leerde hem dat er in Amsterdam alleen al ruimte is voor 52 duizend nieuwe huizen. "Daarbij vallen de 9000 woningen op IJburg 2 in het niet. IJburg is ingehaald door de werkelijkheid."

Wat Bierman minstens zo stoort als de nieuwe eilanden bij Amsterdam zijn de ambitieuze plannen van het verderop gelegen Almere. Nederlands jongste stad wil ook buitendijks gaan bouwen en een samenwerkingsverband met Amsterdam leverde eerder al een idee voor een brug door het IJmeer op. Een plan waar de kersverse bewoners van IJburg 1 het overigens ook niet mee eens zijn.
Bierman: "De regering in Den Haag heeft al aangegeven dat we in Nederland ernstig rekening moeten houden met de gevolgen van een klimaatverandering. Met een stijgende zeespiegel en een tekort aan waterbergingsplekken ga je toch niet in het grootste bekken van ons land bouwen? Als je dan zo nodig aan het water wilt wonen, zet dan een deel van de Flevopolder onder water. Dan sla je twee vliegen in één klap. De plannen die er nu liggen worden onbetaalbaar. Die zullen uiteindelijk worden afgewenteld op steeds minder belastingbetalers die ons land straks telt. En dat bevordert weer de emigratie."

Ook de brug van Almere naar Amsterdam vindt Bierman een onding. "Almere gooit na 20 jaar het hele centrum al op de schop omdat het geen stadsallure heeft. Maar als je jezelf zo afhankelijk maakt van Amsterdam wordt je nooit een volwassen stad met goedlopende voorzieningen. Als je van het slaapstadimago afwilt, moet je juist niet investeren in infrastructuur naar Amsterdam. Dan moet je de inwoners vast zien te houden, bijvoorbeeld met een eigen universiteit."
Om toch te bouwen in een internationaal gewaardeerd natuurgebied (een flink deel van het IJmeer valt binnen de Europese Vogel- en habitatrichtlijn, red.) moeten plannen aan ten minste drie eisen voldoen zegt Bierman.
"Ten eerste moeten bestuurders zich afvragen of er een groot maatschappelijk belang is voor hun plannen. Zoals ik al schetste is dat zeer de vraag.
Vervolgens dien je te onderzoeken of er alternatieven voorhanden zijn. Nou, het antwoord daarop is dus ja.
En mocht je dan toch willen doorzetten moet je ergens gaan compenseren. Dat is in dit gebied praktisch onmogelijk. Ik twijfel er niet aan of de Raad van State ziet dat ook in. Het wordt tijd voor een omslag in het bestuurlijk denken."