door: Tükem/Meldpunt Discriminatie Oost

Zeeburg, 12 december 2000 -

Chronologisch relaas van feiten van de inval van de politie in de gebedsruimte van de Ulu Camii Moskee en lokalen van Stichten Tükem, Kübra

Op 28 november, rond 9.30 uur, hebben enige tientallen agenten van politie onder leiding van een rechter-commissaris en in aanwezigheid van een officier van justitie zich, tegen de uitdrukkelijke wil van gebruikers en huurders, toegang verschaft tot en huiszoeking verricht in verschillende lokalen van het pand aan de Zeeburgerdijk nr. 119.
Op dit adres zijn naast de gebedsruimten van de Ulu Cami moskee lokalen op verschillende verdiepingen in het gebouw in gebruik door sociaal culturele verenigingen Stichting Tükem, Stichting Kübra en de jongerenvereniging TDJV.

Op het moment van de binnentreding is alleen de ruimte van de vrouwenvereniging Kübra in gebruik door een groep van twintig tot dertig vrouwen voor het traditionele lezing van de koran in de vastenperiode van de ramadan. Deze koranlezing vinden plaats in de gebedsruimtes van hun lokalen alsmede in het verhoogde deel van de gebedsruimte van de Ulu Camii moskee.

Als vier personen, waaronder een Rechter-commissaris, een Officier van Justitie, twee agenten (waarvan 1 van Turkse afkomst) het trapportaal van de vrouwenruimte betreden worden zij te woord gestaan door de coördinatrice van koran leesgroep. De vier personen legitimeren zich en verklaren dat zij beschikken over een last tot huiszoeking van het pand. De coördinatrice verkaart, nadat aan haar het bevel tot huiszoeking was uitgereikt, dat er op dat moment door vrouwen koran wordt gelezen, dat de Stichting Kübra een zelfstandige organisatie is, dat (desgevraagd) via haar ruimten geen doorgang naar de lokalen van Stichting Tükem mogelijk was, dat de organisatie UKEM (de naam van de organisatie waarvoor verlof tot huiszoeking is verleend) haar niet bekend is en dat zij verder niet bevoegd en bereid is om de politie toegang tot het pand te verschaffen. De coördinatrice werd in staat gesteld om de voorzitter en vice-voorzitter van Stichting Tükem te bellen, echter niet dan in aanwezigheid van de agent met een Turkse achtergrond.

Tegen de uitdrukkelijke weigering in traden de agenten naar binnen en gingen zij over tot het forceren van afgesloten deuren. De aanwezige vrouwen die in hun koran lezing werden gestoord mochten op dat moment het pand niet verlaten. Ook moeders van jonge kinderen mochten niet weg. Als verklaring voor hun gedwongen verblijf werd gezegd dat zij mogelijk nog nodig zouden zijn voor het afleggen van een verklaring. Agenten traden met hun schoenen en hulpmiddelen binnen in de gebedsruimte van Stichting Kübra, alsmede in die van de Moskee. Pas tegen een uur of twaalf mochten de vrouwen, die verklaarden dat zij hun kinderen moesten verzorgen, het pand verlaten. Al die tijd mochten zij geen contact onderhouden met de buitenwereld. Vijf tot zes vrouwen is de toegang tot de activiteit van het koran lezen ontzegd.

Tegen 9.45 arriveerde de jeugdcoördinator bij het pand aan de Zeeburgerdijk. Daar verklaart hij aan de aanwezige agenten dat hij coördinator jongerenwerk is en bevoegd is tot al dan niet binnen laten van mensen tot het pand. Als ook aan hem het bevel tot huiszoeking wordt overlegd, stelt de jeugdcoördinator vast dat de organisatie UKEM, waarvoor het verlof tot huiszoeking geldt, hem onbekend is en dat hij zich geen enkele aanleiding kan indenken voor de aanwezigheid van de agenten en hun wil tot huiszoeking van het pand. De jeugdcoördinator verklaart, mede op grond van een telefonisch onderhoud met een hem bekend juridisch adviseur, dat het gebouw onderdak geeft aan vier verschillende zelfstandige organisaties. Daarom weigert hij de politie met zijn sleutels toegang te verschaffen tot de lokalen van Stichting Tükem.

Daarop verschafte de politie zich met geweld toegang tot de ruimte van Stichting Tükem. Over de huiszoeking zelf in dit deel van het pand is uit eigen waarneming niets bekend, omdat de aanwezigheid van de coördinator en de later arriverende voorzitter van de stichting niet werd toegestaan. In het deel van het pand dat door Stichting Tükem en de jongeren vereniging TDJV worden gebruikt heeft de politie verschillende deuren geforceerd. In de ruimtes zijn kasten bekeken, zijn apparaten van hun plaats getild en zijn verschillende dozen omgekeerd en een enkele prullenmand omgegooid. In een ruimte lagen enkele zeer verouderde ordners op de grond die afkomstig waren van een berging in de zolder van het pand. Uit de lokalen van Stichting Tükem worden geen papieren of ordners gemist. Tal van zaken, waaronder een kleine safe en computerapparatuur, zijn onaangeroerd gebleven.

Behalve via de gebedsruimte van Stichting Kübra heeft de politie zich tevens via de kantine toegang tot de gebedsruimten van de Ulu Camii moskee verschaft. De toegangsdeur van de kantine is geforceerd en de tussendeur naar de gebedsruimte was geopend. In de gebedsruimte van de Uli Camii moskee zelf stonden alle vluchtdeuren naar belendende vertrekken in het gebouw open. Een deel van deze vluchtdeuren was en is alleen via de gebedsruimte te openen. De politie heeft zich tevens met geweld toegang verschaft tot een ideeënbus van de gebedsruimte.

Onderwijl dat agenten met de huiszoeking bezig zijn wordt het hek voor de moskee gesloten. Omdat de jeugdcoördinator geen medewerking verleent wordt hij van het terrein verwijderd. Ook als de voorzitter van stichting Tükem, de heer Feyzullah Er, arriveert mag deze alleen voor overleg het terrein betreden. Tegen twaalf uur wordt het geleidelijk aan drukker bij de ingang. Immers om 12.35 uur begint de gebedsdienst.
Als om 12.15 de Imam arriveert wordt hij door de politie apart voor overleg genomen. Een tolk van zijn keuze, de jeugdcoördinator, wordt hem onthouden. De Imam wordt gevraagd om het gebed uit te stellen. De Imam is van mening dat daarvoor geen goede reden bestaat, dat de politie zelf aangeeft niets in de gebedsruimtes te zoeken, dat daarom het politie onderzoek door de gebedsdienst niet kan worden gestoord. De agent met de Turkse achtergrond loopt dan op de groep bezoekers bij het hek en zegt hen alleen toegang te verschaffen als zij een voor een binnen gaan - en na afloop ook slechts een voor een het pand zouden mogen verlaten.

Als tijdens deze woordenwisseling politieagenten de toegang tot de kantine forceren, waarlangs de gebedsruimte betreden kunnen worden, raken de gemoederen onder de aanwezigen snel verhit. Hierop begint een handgemeen tussen de mensen die de moskee willen bezoeken en agenten van politie. Een drietal jongeren die aanwijzingen van politie weigeren op te volgen worden door agenten en agenten in burgerkleding gearresteerd en afgevoerd. In reactie op de dreigende escalatie arriveren snel drie politiebussen met agenten van de mobiele eenheid. Zij leggen een kordon rond de moskee en weigeren verder iedereen de toegang. Zo wordt hen de toegang tot het gebed ontzegd. Tussen 13.15 en 14.15 wordt de huiszoeking afgesloten en maken de agenten zich op voor vertrek.
Als de politie dan eindelijk is vertrokken betreden leden van het bestuur en medewerkers het pand om de eerste gevolgen en schade van de huiszoeking op te nemen en op foto en video vast te leggen.