Douaneloodsen: Als Salm luistert hoeft hij zich niet meer te ergeren

Amsterdam, 7 juni 2009 - Zeeburg ergert zich rot aan krakers, dat zegt wethouder Nico Papineau Salm in het Parool van 2 juni. Daarmee gaat hij wel heel erg voorbij aan een voorgeschiedenis die al in 2002 is begonnen en die tot voor enkele weken terug niets met kraken had te maken.

De plannen van het stadsdeel voor een jachthaven met 400 boten, die vrijwel de gehele Entrepothaven zou beslaan, stuitte toen op massaal verzet bij de bewoners. Het blauw, door het stadsdeel zelf indertijd verkocht aan de buurt als een waardige vervanger van onmisbaar groen, moest worden gered: de vereniging Red het Blauw heeft namens minstens 275 omwonenden van de Entrepothaven sindsdien met kracht van argument alles in het werk gesteld de realisatie van deze megalomanie te voorkomen.

Dat heeft tot nu toe nog maar gedeeltelijk succes gehad: de jachthaven is teruggebracht naar 200 boten en zo ver mogelijk naar het oosten verplaatst. Toch komt die nog steeds volgens alle plannen vlak voor pakhuis Zaterdag te liggen en dus binnen een - wettelijk niet toegestane - straal van 15 (!) meter van woonhuizen. Het inmiddels in de gemeentelijke plannen mee te ontwikkelen kopgebouw stuit op zo mogelijk nog meer verzet; het gaat daarbij niet alleen om aspecten als verkeershinder, geluid- en lichtvervuiling, strijdigheid met Flora- en Faunawet, maar ook om het behoud van een kostbaar stuk Amsterdam, een onvervangbaar en uniek stuk haven.

Is het stadsdeel en is de heer Salm vergeten dat veel geroemde authentieke oriëntatiepunten in het overigens nieuw opgezette en even geroemde Oostelijk Havengebied (zoals het Lloyd Hotel, de Kompas-zaal, het tuintje van Mien Ruisch, het Veemarkt terrein, Panama en de kantine op het KNSM eiland) mede zijn behouden dankzij krakers en bewoners?

Ik raad hen aan in dezen Geert Mak's essay "Wonderland in revisie" te lezen. Hij stelt daarin onder andere dat het gebied mede dankzij de variatie en behoud van oud en nieuw "…kwaliteiten heeft die we sinds Berlage niet meer hebben gezien". Ook daarom hebben zich inmiddels respectabele clubs als onder andere Het Cuypersgenootschap bij Red het Blauw aangesloten en ijveren voor het behoud van de loodsen en de douanesteiger.

Intussen is er in de gehele situatie ook nogal wat veranderd. De wijnterminal waarbij tweemaal per jaar een grote boot moest kunnen draaien en die dus de verdere verschuiving van de jachthaven naar het oosten verhinderde, is inmiddels verkocht. Waarom niet de besluitvorming heroverwogen en de jachthaven of wat daarvan over is verder weg van de woonhuizen bewogen?

Inmiddels is er sprake van een recessie, maar een nieuwe - en nu objectiever - peiling naar de werkelijke (!) behoefte aan ligplaatsen voor zeilboten in dit deel van Zeeburg (ligt de haven in het Spoorwegbassin al vol? Hoe staat het met de nieuwe jachthaven op IJburg?) heeft naar mijn weten nog nooit plaatsgevonden. En is het stilzwijgen van de ontwikkelaar HBB Amplan over de aanvang van de bouw indicatief voor hun aarzeling in deze tijd nog zo'n kopgebouw met jachthaven te willen realiseren? Durven ze nog wel? Waarom anders wordt de gerechtvaardigde vraag naar een datum waarop zal worden gestart steeds ontweken? Een datum die een groot deel van het huidige verzet ("geen sloop voor leegstand") tegen de sloop van de loodsen zou kunnen wegnemen?

Salm doet voorkomen alsof het de krakers zijn die de "passende ontwikkeling in het Oostelijk Havengebied" tegenhouden, terwijl het de omwonenden zijn die sinds 2002 al aangeven juist deze plek niet geschikt te vinden voor een hotel met jachthaven, die immers veel overlast in allerlei vorm met zich zullen meebrengen.

De krakers hebben inmiddels wel aangetoond dat de loodsen functies zouden kunnen vervullen die meer en beter bij het gebied passen. De bewoners zijn dankbaar daarvoor. Dit gegeven, in combinatie met de door Red het Blauw recent voorgestelde alternatieven en de 7 (!) jaar die inmiddels is verstreken sinds het eerste plan is gepresenteerd zou toch voor een zindelijk denkend bestuur tenminste aanleiding moeten zijn een en ander serieus te heroverwegen.

Maar zo zit Salm kennelijk niet in elkaar: het Kopgebouw en de Jachthaven lijken inmiddels een prestige zaak te zijn geworden, waarin het ook kennelijk niet meer aankomt op fatsoenlijk bestuur (eerst een herziening van het bestemmingsplan uit 1943!! Om maar eens wat te noemen) met werkelijk oog voor de wensnen van de bewoners. Een zaak ook waarin afspraken alleen maar schijnen te hoeven worden nagekomen als ze passen in de plannen van het stadsdeel en waarin het tegengeluid van de bewoners wordt gesmoord in het geluid van de sloophamer. Sloop waarvoor?

Een van de zaken waarvoor ik als toenmalig voorzitter van Red het Blauw namens de bewoners in de eerste inspraak aan de Commissie Ruimtelijke Ordening en de Raad waarschuwde komt nu wel akelig dichtbij: er is inmiddels veel geld uitgegeven voor een plan waarvan het niet zeker is dat het uiteindelijk de eindstreep zal halen. Het kan nog steeds ten goede keren, daarvoor hoeft Salm alleen maar open over de gepresenteerde alternatieven van de bewoners in gesprek te gaan, daarnaar te luisteren en pas dan te handelen. En dan zijn vast ook de krakers bereid voor zo'n goed alternatief de bezetting op te geven! En hoeft hij zich niet meer te ergeren.

Rob Jonquière, bewoner Zeeburgerkade