James Hansen: We have the earth in our hands

Washington / Amsterdam, 24 juni 2008 - (van de redactie) - Onlangs werd het feit herdacht dat 20 jaar geleden James Hansen, directeur van het klimaatbureau van de NASA voor het Amerikaanse Congres een verklaring aflegde om te waarschuwen voor de gevaren van de klimaatverandering. Twintig jaar later is er niet veel veranderd.
"Het is nu niet de tijd om iets te vieren," zei Hansen daarom tijdens het feestje dat voor hem werd georganiseerd in Washington om het twintig jarig bestaan van het klimaatprobleem te 'gedenken'.
"Als we zo door blijven gaan zijn we op weg naar een 'tipping point', een overgang naar een ander klimaatsysteem waarvan geen weg terug is."

Hansen ijvert al lange tijd voor het terugdringen van de CO2 (kooldioxide) uitstoot. Volgens hem zou het CO2 gehalte in de atmosfeer, dat nu circa 385 ppm (partikels per miljoen) bedraagt, terug moeten naar 350 ppm.
Dat vraagt aanzienlijke grotere ingrepen dan nu is voorzien in het Kyoto protocol en dat door de EU en Nederland als voornemen is geuit voor 2020 en 2050.
Om ons huidige klimaat nog enigzins te redden moet niet 30 tot 40% gesneden worden in de CO2 uitstoot, maar is een beperking van 80% nodig in 2050.

Slagen wij daar niet in, dan gaat de aarde over in een ander en warmer klimaatsysteem waarin geen gletsjers meer bestaan, waar bij de Noordpool zomers ijsvrij is, waarin Groenland verder afsmelt en waarin op de lange duur grote delen van Antarctica zullen verdwijnen.
Dit alles zal ernstige gevolgen hebben. Voor de komende paar eeuwen zal de zeespiegelstijging mogelijk zeven meter bedragen. Dit betekent het einde voor de vele kuststeden van deze wereld alsmede de laag gelegen rivierdelta's als Bangladesh en Nederland.

Hoe snel het zal gaan is nog niet duidelijk, de wetenschap daarover wordt dagelijks bijgesteld, dat het snel kan gaan is bij het einde van vorige ijstijden al gebleken. Er is niet voor niets een gezegde: Het smelt als sneeuw voor de zon...
Als we de lijst van de te verdwijnen steden met Amsterdam beginnen dan kunnen we die moeiteloos aanvullen met Rotterdam, Den Haag en de rest van Nederland. Kijken we over de grens dan zien we Londen, Kopenhagen, Stockholm, Hamburg, Bremen... Aan de overkant van de oceaan zien we New York, Florida, New Orleans...
Veel zal er ook veranderen in de Derde Wereld, sla er de atlas maar op na...

Hansen wijst erop - en met hem, vele honderden zoniet duizenden wetenschappers - dat het CO2 gehalte van de atmosfeer de laatste miljoen jaar niet boven de circa 280 ppm is uitgekomen. Het verschil tussen onze tijd en de ijstijden bedroeg bovendien slechts 100 ppm CO2. Nu zitten we méér dan 100 ppm boven normaal, en we gaan maar dóór met CO2 uitstoten. Het lijkt niet op te kunnen. Er zit nog voor enkele tientallen jaren olie in de grond voor 'onbezorgd' rijplezier.. Er zit nog voor honderden jaren steenkool in de grond...
We kunnen dat allemaal verbranden, zonder verdere maatregelen, maar dan zullen we de gevolgen wel onder ogen moeten zien.

Hansen pleit daarom voor het invoeren van een 350 ppm 'norm' om te voorkomen dat de temperatuur van de aardse atmosfeer als gevolg van broeikasgassen die nu vrij komen met meer dan twee graden Celcius zal stijgen. Als we ervoor zouden kunnen zorgen dat we het afsmelten van de Noordpool en Groenland zouden stoppen, dan behouden we tenminste nog de afkoelende ijsvlakten op het noordelijk halfrond.
Als die uiteindelijk definitief zullen verdwijnen dan zal de gemiddelde aardse temperatuur niet twee, niet vijf, maar wellicht wel tien graden kunnen stijgen. Dan kunnen we zomers in de Poolzee niet alleen varen maar dan kunnen we daar ook zwémmen! Het is natuurlijk ver van ons bed en het ligt in een verre toekomst, maar de verantwoordelijkheid ligt wel bij ons, zo schrijft Hansen in vele wetenschappelijk artikelen.
Was Hansen in 1988 -(eigenlijk al in 1981)- de eerste gezaghebbende klimaat'guru' - vele anderen gingen hem overigens al voor, zie hiervoor onze pagina De geschiedenis van het Broeikaseffect - anno 2008 lijkt hij nog steeds een roepende in de woestijn.

Kijk alleen al naar Nederland. Dit land moet de 'energie-rotonde' van Europa worden (Jan Peter Balkenende, premier van Nederland), de ecomische groei is de motor van de vooruitgang (Wouter Bos, minister van financiën), Schiphol moet doorgroeien (Lodewijk Asscher, pvda wethouder te Amsterdam), de snelwegen rond Amsterdam moeten worden verbreed (Adri Duivesteijn, pvda-wethouder te Almere), het IJmeer moet worden volgebouwd (Michael van der Vlis oud pvda-wethouder van Amsterdam, met vele anderen in zijn voetspoor).
Het lijkt allemaal niet op te kunnen, we gaan alsmaar door op de ons bekende weg. Economische groei! Bevolkingsgroei! Niemand lijkt te snappen dat we terúg moeten. Er is op dit moment maar één boodschap - nog voor we gaan praten over duurzame energie of kernenergie. Er moet bezuinigd worden, er moet bespaard worden op energieverbruik, op grondstofverbruik en ruimtegebruik!

Wég met die derde vliegreis, weg met de tweede vakantie, blijf dicht bij huis, ga met de fiets, koop spaarlampen, doe iets aan je eigen klimaat. Doe de suv weg en koop een Indiase Nano. Waarom die luxe van een tweede huis of dat jacht? Willen we nog meer electronica, nog een beter scherm, platter en groter?

Stop de groei van Schiphol, géén tweede zeesluis voor Amsterdam. Stop steenkoolimport en doorvoer. Genoeg is genoeg.

Besparen op aankopen en verbruik - dan hoeft er minder uit China en het Midden-Oosten te komen, is een krimpscenario waarover onze bestuurders niet willen praten, het komt hen niet uit vanwege het ecomische groei adagium. Uiteraard zijn ze bang voor electoraal verlies als ze actief een versoberingsprogramma zouden prediken. Misschien hebben ze belangen in de industrie die natuurlijk altijd in een groeiscenario gelooft om de winsten veilig stellen en de eigen zakken te vullen.

Misschien moeten we in dit verband wijzen op Wim Kok, voormalig pvda-premier en nu Commissaris 'ethisch' ondernemen bij grootmacht Shell. Wat horen we nog van hem? Wat zien we van Wouter Bos, ook voormalig Shell trouwens...

"Denkend aan Holland zie ik brede rivieren traag door oneindig laagland gaan," schreef Hendrik Marsman. Denkend aan Nederland nú zien we een vloed die op ons afkomt.
Een vloed in de hand gewerkt door het grootkapitaal en ons eigen consumentisme. Het kan niet op, het moet méér.

Volgens Hansen moet hier echt iets aan gedaan worden. Het zou kunnen in de vorm van een CO2 taks, die dan wel voor iedereen zou moeten gelden, want we moeten in dit verband ook nog de noord-zuid tegenstelling overbruggen, het is niet hén die het probleem veroorzaken, het zijn wij die het doen.

Hoe je het uiteindelijk ook wendt of keert, het moet anders, het moet minder. Of het wordt anders en het wordt meer. Heter, meer regen, meer wind, meer water, meer dit meer dat, droger, alles afhankelijk van de wispelturigheid van de natuur, maar aangestuurd door de basisvoorwaarde dat er steeds méér broeikasgassen zijn.

Dat mag allemaal niet gezegd worden, en Hansen heeft dat ondervonden, hem werd de mond gesnoerd, door Bush en de oliebelangen, exxon, enz, maar lokaal ligt dat nog moeilijker: je mag je ook niet bemoeien met je buurman, met zijn suv, zijn reizen naar verre oorden. Je kan niemand aanspreken, en de politiek die regels zou moeten stellen, kan ze niet handhaven, dus stelt ze geen regels.

"Op weg naar het einde", schreef Gerard Reve. Hij zat er in die donkere naoorlogse jaren waarin hij zijn boek schreef en waarin het "Wirtschaftswunder" van start ging niet ver naast.

Media buitenland: Earth Near Tipping Point, Climatologist Warns
The history of the greenhouseeffect: James Hansen, Earth temperature tracker Hansen's 1988 predictions
De geschiedenis van het broeikaseffect