Wat gebeurt er echt met de permafrost?

Amsterdam, 21 maart 2010 - De Siberische toendra is een eenzame plaats, ver weg van GSM-masten, e-mail en mediahypes. En er zijn heel veel muggen. Als je daar onderzoek wilt doen is het echt afzien. Toch staat dit gebied volop in de belangstelling. De reden: in de permanent bevroren bodem van het hoge noorden zit veel organische stof: fossiele planten en zelfs complete mammoeten. Als de permafrost smelt door opwarming van het klimaat kan dit in de vorm van kooldioxide of methaan in de atmosfeer terecht komen. Alsof je de stekker uit je vriezer trekt en de inhoud ervan versneld tot ontbinding overgaat. Methaan is als broeikasgas ongeveer 25 keer zo sterk als kooldioxide, dus wordt het broeikaseffect erdoor versterkt.
> www.climategate.nl: Wat gebeurt er echt met de permafrost?
> Media buitenland: Collapse of permafrost may lead to final tipping point of methane hydrate release from sea floor.

Gevaarlijke gasvoorraad in de poolzee heeft een lek deksel

Hilversum, 11 maart 2010 - Het bruist en borrelt in de Noordelijke IJszee. Per jaar gaat minimaal 18 miljard kuub aardgas de lucht in, maar waarschijnlijk veel meer. Komt het gas omhoog doordat dit gebied in dertig jaar met meer dan vijf graden is opgewarmd, geldt het omgekeerde, of is het allebei waar?
> noorderlicht.vpro.nl: Gevaarlijke gasvoorraad in de poolzee heeft een lek deksel

Meer methaan ontsnapt uit poolijs

Amsterdam, 5 maart 2010 - Methaan, een krachtig broeikasgas, borrelt vlugger uit het poolijs dan voorheen werd gedacht. Dat stellen onderzoekers in een artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Science dat vrijdag wordt gepubliceerd.
Door het warmere klimaat komt methaan dat in de loop der tijd is vastgelegd in en onder de de permafrost in het hoge noordenmomenteel weer vrij. "De hoeveelheid methaan die uit de Oost-Siberische Arctische Plaat ontsnapt is groter dan de hoeveelheid die uit alle wereldzeeën ontsnapt", schrijft Natalia Shakhova van de Universiteit van Alaska in het artikel.
De groeiende uitstoot van methaan baart grote zorgen omdat methaan zeker dertig keer meer warmte kan vasthouden. Het broeikaseffect dat door methaan wordt veroorzaakt is dan ook veel groter dan dat van CO2 (kooldioxide).
In het verleden varieerden de concentraties methaan in de atmosfeer tussen de 0,3 tot 0,4 deeltje per miljoen in koude periodes en 0,6 tot 0,7 deeltje per miljoen in warmere periodes. Het methaangehalte in het poolgebied is momenteel zo'n 1,85 deeltjes per miljoen, het hoogste gehalte in honderdduizenden jaren.
> www.vwkweb.nl: Meer methaan komt vrij in Arctische Zee
> Media buitenland: Methane releases from Arctic shelf much larger and faster than anticipated
> Themapagina permafrost ontdooit

Bewijs dat broeikas zichzelf versterkt

Amsterdam, 18 januari 2010 - De methaanuitstoot van rijstvelden, moerassen en veengebieden stijgt flink. Dat blijkt uit onderzoek van Schotse klimatologen in samenwerking met onderzoekers van het Nederlands instituut voor ruimteonderzoek SRON. In de periode 2003-2007 bedroeg de stijging 7 procent.
> www.depers.nl: Bewijs dat broeikas zichzelf versterkt
> www.klimaatportaal.nl: Hogere temperaturen zelf ook oorzaak van klimaatverandering
> Media buitenland: Global warming 'speeds' up gas emissions

Gezocht: vee zonder methaanuitstoot
Berlijn, 17 januari 2010 - Op de Riswick-boerderij, vlakbij de grens met Nederland, willen wetenschappers van de Universiteit van Bonn op zoek gaan naar koeien die minder co2 uitstoten.
> www.ipsnews.be / Gezocht: vee zonder methaanuitstoot

Methaan nog veel schadelijker dan gedacht

Brussel, 2 november 2009 - Methaan heeft een veel grotere invloed op global warming dan vroeger gedacht werd. Het effect van methaan zou tot een derde groter zijn omdat voordien geen rekening werd gehouden met aërosols. Eén ton methaan heeft over honderd jaar 33 keer meer invloed dan één ton CO2.
> www.hln.be: Methaan nog veel schadelijker dan gedacht
> Media buitenland: Methane impact on global warming 'much greater than thought' (Oct 31)

Kurk in methaanlek nodig

Amsterdam, 16 oktober 2009 - Snel terugdringen van aardgaslekken op de korte termijn kan een grote stap zijn in het tegenhouden van klimaatverandering. Steeds vaker worden hiervoor infraroodcameras gebruikt. Jaarlijks lekt er meer dan 84 miljard kubieke meter methaan uit gasbronnen en gaspijpen.
> www.llink.nl: Kurk in methaanlek

Broeikasgas methaan kan sneller dan verwacht uit oceaan ontsnappen

Brussel, 3 september 2009 - Amerikaanse wetenschappers vrezen dat het methaangas in de oceaanbodem veel sneller dan tot nog toe was aangenomen in de atmosfeer zal terechtkomen. Methaan is een broeikasgas dat nog meer dan CO2 de opwarming van de aarde stimuleert.
> www.ips.be: Broeikasgas methaan kan sneller dan verwacht uit oceaan ontsnappen

"Bommetjes op de oceaanbodem"

Rotterdam, 21 augustus 2009 - Dat zich in het koude water op het noordelijk halfrond grote hoeveelheden methaan bevinden, is bekend. Technologen dromen er al lang van deze zogeheten methaanhydraten (een soort schuimachtige massa waarin het gas gebonden is aan ijskristallen) te winnen en het methaan te gebruiken als energiebron.
Maar ze zijn zich ook bewust van de risico’s. Methaan is een zeer krachtig broeikasgas, zo’n 20 keer sterker dan kooldioxide. Als dat vrijkomt, kan dat een forse bijdrage leveren aan het versterkte broeikaseffect. Dus wordt er veel onderzoek gedaan naar de stabiliteit van methaan in de noordelijke aardbodem, zowel onder water als in de permafrost van bijvoorbeeld Siberië.
> http://weblogs3.nrc.nl: "Bommetjes op de oceaanbodem"
> Media buitenland: Methane seeps from Arctic sea-bed (August 19 / 24)

Opwarming laat broeikasgas uit oceaanbodem ontsnappen

Brussel / Amsterdam / Londen, 14/17 augustus 2009 - Door de opwarming van de oceaan de voorbije dertig jaar is methaan vrijgekomen, een broeikasgas dat de opwarming van de aarde nog kan versnellen. Britse onderzoekers hebben dat vastgesteld op de zeebodem bij Spitsbergen.
In de oceaanbodem zitten grote hoeveelheden methaan in de vorm van methaanhydraat, een ijsvormige substantie. Vroeger werd al gesignaleerd dat het methaangas door de opwarming van de oceanen kon vrijkomen omdat het methaanhydraat alleen onder hoge druk en bij lage temperatuur stabiel blijft.
De onderzoekers hebben op de zeebodem aan de rand van het continentaal plat ten westen van Spitsbergen, meer dan 250 'pluimen' van methaangasbelletjes ontdekt op dieptes varierend van 150 tot 400 meter, op en boven de bovengrens van de gas hydraat stabilisatiezone (GHSZ).
De opwarming van de noordwaarts gerichte West Spitsbergen stroom met 1 graad celcius gedurende de laatste dertig jaar is er waarschijnlijk de oorzaak van dat het vrijkomen van het methaangas is versneld door de verkleining van de ghsz. Als dit proces zich verder langs de randen van het noordelijk continentaal plat verspreidt, zullen meer methaanhydraten destabiliseren en kunnen tientallen teragrammen (1 tg = 1 miljoen ton) methaan per jaar terecht komen in de oceaan en vervolgens in de atmosfeer, aldus onderzoekers Westbrook et all in een recente publikatie in de Geophysical Research Letters.
Het destabiliseren van de methaanhydraten gold tot nu toe als iets uit de verre toekomst dat alleen bij vergaande opwarming van de aarde zou kunnen gebeuren.
Het vrijkomen van methaangas uit deze hydraten zou 55 miljoen jaar geleden (mede) oorzaak zijn geweest van de 'broeikasramp' van het Paleoceen Eoceen Thermisch Maximum (PETM).
> www.ipsnews.be: Opwarming laat broeikasgas uit oceaanbodem ontsnappen
> Methanehydrate: Methane seeps from Arctic sea-bed / Warming ocean contributes to global warming (August 14/19)
> Westbrook, G. K. et al. Escape of methane gas from the seabed along the West Spitsbergen continental margin. Geophysical Research Letters doi:10.1029/2009GL039191, 2009
Gerelateerd:
> Methaanhydraat: Klimaatkettingreactie veroorzaakte broeikasramp 55 miljoen jaar geleden
Permafrost:
> De negen stappen naar de ondergang: 4. De permafrost ontdooit
> Permafrost ontdooit met grote gevolgen voor CO2- en methaanuitstoot
> Permafrost: Drowned tundra emits more carbon

IJs kan groene brandstof worden
Brussel, 27 maart 2009 - Volgens nieuw Amerikaans onderzoek is het mogelijk groene brandstof te winnen uit ijs. Dat schrijft het weekblad New Scientist.
Het onderzoek concentreert zich op methaanhydraat, ook methaan-clathraat of methaanijs genoemd. Het ziet eruit als ijs of sneeuw maar bevat methaangas. Het komt in grote hoeveelheden voor op de oceaanbodem. De voorraad methaan is er minstens tweemaal zo groot als de wereldwijde reserve fossiele brandstoffen.
> www.ipsnews.be: IJs kan groene brandstof worden

De 'meltdown' van het permafrostmethaan is een bedreiging voor de mensheid
New York, 25 maart, 2009 - Volgens wetenschapster Katey Walter ontdooit de permafrost in het hoge noorden op steeds grotere schaal. Hierbij komt behalve CO2 vooral ook het sterke broeikasgas methaan vrij.
"Ik ben geschokt, werkelijk geschokt," zei Walter, ecologe bij de Universiteit van Alaska in Fairbanks.
"Ik was enkele weken geleden in Siberië. De permafrost is in het hele arctische gebied snel aan het ontdooien. Er ontstaan op grote schaal meren en het methaangas borrelt overal omhoog," aldus Walter in de New Scientist.
Het ontdooien van de permafrost en het vrijkomen van methaan betekent niets minder dan een 'tijdbom' zei Philippe Ciais, een onderzoeker aan het Laboratorim voor klimaatwetenschappen en in Gif-sur-Yvette in Frankrijk France, tegen het recente klimaat congres in Kopenhagen. "Bij een temperatuurstijging van twee graden celcius zouden miljarden tonnen CO2 en methaangas uit de permafrost vrij kunnen vrijkomen", waarschuwt de Franse wetenschapper.
Media buitenland: Arctic meltdown
Media buitenland: Permafrost 'time bomb', scientist warns

Methaanhydraat: Broeikasgevaar in de oceaan
Hilversum, 15 november 2008 - Als de klimaatverandering doorzet, zal bevroren broeikasgas in de zeebodem smelten en in de atmosfeer terechtkomen, met meer opwarming tot gevolg. Amerikaanse en Duitse onderzoekers deden pionierswerk door een computer de risico’s te laten berekenen.
noorderlicht.vpro.nl: Methaanhydraat: Broeikasgevaar in de oceaan
Zie ook:
> Media buitenland: Climate-Warming Methane Levels Rose Fast In 2007 / De Methane Time Bomb

Vrijkomend methaan uit Poolzee baart klimaatwetenschappers grote zorgen
Londen (UK) / Fairbanks (AL/US), 23 / 25 september 2008 - Britse wetenschappers hebben honderden methaan bronnen ontdekt in de Poolzee ten westen van Spitsbergen. Het is de tweede keer deze week dat wetenschappers melding maken van het vrijkomen van methaangas, een broeikasgas ruim twintig maal sterker dan kooldioxide.
Op dinsdag maakten Zweedse wetenschappers bekend dat zij tijdens een onderzoekstocht met een Russisch onderzoeksschip grote hoeveelheden methaangas hebben ontdekt die uit de zeebodem opwellen ten noorden van Oost-Siberië op het continentaal plat van de Laptev zee.
Nu melden wetenschappers van de Universiteit van Birmingham dat zij methaan hebben zien opborrelen in water van ongeveer 400 tot 1200 meter diep, dus totaal verschillend van de situatie in Siberië.
Analyse van de vrijgekomen gassen en de zeebodem gaf aan dat het methaan afkomstig is van zogenaamde methaanhydraten (methaanijs) een losse verbinding van water met methaangas die alleen bij specifieke temperaturen en waterdrukken kan bestaan.
De beide onderzoekstochten zijn mede geïnspireerd door de bevindingen de Russische onderzoekers Igor Semiletov en Natalia Shakhova die mei vorig jaar tijdens een expeditie over de toen nog bevroren Laptev Zee al hoge concentraties methaan hebben gemeld.
Wetenschappers zijn bang dat door de opwarming van de aarde als gevolg van het broeikaseffect ook de temperatuur van het bodemwater van de zee verder zal stijgen waardoor de methaanhydraten steeds instabieler worden en méér methaangas vrijkomt. Dit zal dan gaan bijdragen aan een verdere versnelling van de opwarming van het klimaat.
Het uiteenvallen van de methaanhydraten werd lange tijd als een hypothetische laatste fase van de opwarming van de aarde gezien, nu lijkt het al op gang te zijn gekomen, gelijk met het smelten van de Groenlandse ijskap en het ontdooien van de permafrost ten noorden van de poolcirkel als gevolg van de toename van het kooldioxide in atmosfeer door toedoen van menselijk handelen.
Klimatologen benadrukken dat de genoemde processen elkaar versterken en dat de combinatie van alle negatieve factoren uiteindelijk zou kunnen leiden tot het versnellen van de klimaatverandering met een mogelijke 'broeikasgasramp' als gevolg.
De Utrechte paleo-onderzoekers Sluijs en Brinkhuis wezen er vorig jaar al op dat het uiteenvallen van methaanhydraten als gevolg van een plotselinge toename van kooldioxide in de atmosfeer, 55 miljoen jaar geleden waarschijnlijk de aanleiding was tot het thermisch maximum op de grens van het Paleoceen en het Eoceen (het PETM). Tijdens deze 'broeikaswereld' heersten aan de polen subtropische omstandigheden, was Groenland begroeid met palmbomen en kon je in de Noordelijke IJszee gewoon zwemmen, vooropgesteld dat er geen krokodillen in de buurt waren...
www.weer.nl: IJszee borrelt broeikasgas op
www.hier.nu: Extra broeikasgassen door smelten van Noordpool
www.mo.be: ‘Methaanschoorstenen’ baren klimaatwetenschappers zorgen
Tijdbom van Methaangas
Media buitenland: The Methane Time Bomb
Noordpool subtropisch: Klimaatkettingreactie veroorzaakte 55 miljoen jaar geleden broeikasramp

Methaangas kan klimaatverandering enorm versnellen
Brussel, 29 mei 2008 (IPS) - Een nieuwe studie in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Nature waarschuwt dat de klimaatverandering mogelijk veel sneller en ernstiger zou kunnen zijn dan tot nu toe werd gedacht. Een kettingreactie waarbij methaan vrijkomt, zou er voor zorgen dat in minder dan honderd jaar alle ijs op aarde verdwijnt.
www.mo.be: Methaangas kan klimaatverandering enorm versnellen
Media buitenland: Methane release could cause abrupt, far-reaching climate change
Media buitenland: The methane time bomb
Media buitenland: Methane release could cause abrupt, far-reaching climate change

Methaanhydraten in Siberië beginnen te ontdooien

Het vrijkomen van het methaangas uit het methaanhydraat is op het vasteland van Siberië in bevroren poelen te zien als bellen onder het ijs. Op zee ontsnapt het vrijkomend methaangas rechtstreeks naar de atmosfeer (foto © Jeff Chanton, FSU Oceanography Department)

Wenen, 18 april 2008 - Onderzoekers hebben bewijs gevonden dat in de zeebodem van de Poolzee, ten noorden van Siberië, methaanhydraten beginnen te ontdooien waardoor methaangas vrij komt in de atmosfeer.
Russische poolwetenschappers hebben dit gemeld tijdens een congres van de Europese Geologen Vereniging, de European Geosciences Union, de EGU, dat van 13 tot 18 april in Wenen gehouden is.
Als gevolg van het ontdooien van de methaanhydraten - een losse verbinding van water met methaangas - zou de aarde volgens hen op catastrofale wijze verder kunnen opwarmen omdat methaan een minstens twintig keer zo sterk broeikasgas is als kooldioxide.
Op het continentaal plat, het ondiepe deel van de Poolzee voor de kust van Siberië - (maar ook in de permafrost onder de toendra en taiga) - ligt naar schatting ruim 500 miljard ton koolstof in de vorm van methaanhydraat opgeslagen.
Volgens de Russische onderzoekers zou als dit methaan vrijkomt de concentratie van methaangas in de atmosfeer 12 maal toe kunnen nemen.
Hierdoor zou de aarde boven op de reeds bestaande opwarming als gevolg van de andere broeikasgassen, nog verder kunnen opwarmen. Deze opwarming zou dan mogelijk niet meer terug te draaien zijn.
De onderzoekers deden hun onderzoek op het continentaal plat bij de monding van de rivier de Lena in Oost-Siberië.
Media buitenland: A Storehouse of Greenhouse Gases Is Opening in Siberia
Klimaatkettingreactie veroorzaakte broeikasramp 55 miljoen jaar geleden

Klimaatkettingreactie veroorzaakte broeikasramp 55 miljoen jaar geleden

Utrecht / Amsterdam, 20 december 2007 - Nederlandse onderzoekers publiceren op 20 december in het vooraanstaande tijdschrift Nature een artikel dat het mechanisme van de fossiele broeikasramp van 55 miljoen jaar geleden verklaart.
Het onderzoek laat zien dat een natuurlijke kettingreactie de oorzaak was van een zeer snelle toename van de CO2 en methaan in de atmosfeer.
Het is de eerste keer dat deze kettingreactie bij een fossiele broeikasramp is aangetoond. Deze klimaatverandering kan als een model beschouwd worden voor de huidige opwarming van de aarde. De onderzoekers betogen dat de huidige klimaatmodellen niet toereikend zijn de gevolgen van de huidige opwarming correct te voorspellen.
In aanvulling op de film An Inconvenient Truth van Al Gore laat dit type onderzoek volgens de auteurs zien hoe een broeikaswereld eruit ziet, inclusief krokodillen en palmbomen op de Noordpool...
Meer....

Te gruwelijk om te overwegen?
Amsterdam, 23 februari 2007 - Onlangs verscheen een VN-rapport dat vaststelde dat de mens bijdraagt aan de huidige klimaatverandering. Maar er zijn nog verontrustender ontwikkelingen gaande. Door weg te kijken staat de mens een oplossing in de weg.
De beroemde astrofysicus Stephen Hawking zei in 2005 dat het zeer wel mogelijk is dat op aarde binnen honderd jaar een klimaat heerst als op Venus. Dat wil zeggen: met een temperatuur van 120 graden Celsius. Opmerkelijk genoeg volgde op deze wel zeer alarmerende uitspraak geen reactie. Dit kan alleen verklaard worden door het aan de mens zo eigen verdringen of bagatelliseren van onwelkome feiten.
www.katholieknieuwsblad.nl: Te gruwelijk om te overwegen?

Methaan en methaanhydraten - Zin en Onzin
Amsterdam, 15 februari 2007 - De laatste tijd valt het woord methaanhydraat steeds vaker en ook wordt er steeds vaker een link gelegd naar de opwarming van de aarde en het smelten van de poolkappen, maar wat is methaan, en wat zijn methaanhydraten nu eigenlijk?
www.grenswetenschap.nl: Methaan en methaanhydraten

Sneeuw van gas: Gashydraten: curiositeit, zegen of tijdbom?
Amsterdam, 21 december 2005 - Op het eerste gezicht lijkt het sneeuw. Maar het is meer dan bevroren water. Er zit gas in. Gashydraten ontstaan bij afkoeling van water onder druk in aanwezigheid van een gas of vluchtige vloeistof. Het eerste gashydraat, chloorhydraat, werd in 1810 door Davy bij afkoeling van vochtig chloorgas ontdekt. Spoedig bleek niet alleen chloor, maar een verrassende verscheidenheid van moleculen (broom, methaan, zwavelwaterstof, stikstof, zuurstof en zelfs de edelgassen argon, krypton en xenon) hydraten te kunnen vormen.
www.kennislink.nl: Gashydraten: curiositeit, zegen of tijdbom?

Bellen in de toendra: Methaan en klimaat
Langzaam zakt een blok grond van de oever in het meer. De dwergberken en de witte pluimen van het wollgras verdwijnen onder water. Bellen stijgen op. In de oever is het ijs in de bodem te zien: glimmend, nat. Nog even en het volgende blok zakt het meer in. Het meer wordt ieder jaar groter en slokt steeds meer toendra op....
Deze meren zijn een signaal: het gevolg van de sterke klimaatveranderingen die zich in het hoge noorden voordoen ten gevolge van het broeikaseffect. De bewoners van de toendra, rendierhouders en hun kuddes, zullen hun leefwijze hieraan aan te moeten passen. Maar dat is niet het enige. De opwarming van de tundra kan het broeikaseffect versterken door versterkte vorming van het broeikasgas methaan.
www.geo.vu.nl

Methaan hydraat: Brandend IJs II

In methaanhydraat is een molecule methaan (CH4, hier geel) gevangen in een kristaalrooster van watermoleculen.

Hilversum, 31 januari 1999 - Wereldwijd liggen er enorme hoeveelheden gas opgeslagen in zogeheten gashydraten, ijsballen met met dicht opelkaar gepakte gasmoleculen De gasvoorraad die daarin opgelagen ligt is naar schatting genoeg om 2600 jaar de energiebehoefte wereldwijd te dekken. Als we tenminste een techniek kunnen ontwikkelen om dat gas ook vrij te krijgen.
noorderlicht.vpro.nl: Brandend IJs

Methaan hydraat: Brandend IJs

Methaan hydraat is een los verband van water en methaan (op basis van London- / van der Waals-krachten) dat bij lage temperatuur en druk ontstaan is op de zeebodem.
www.natuurwetenschappen.nl: Methaanhydraten

Methaanhydraten: De derde ijskap
Amsterdam, 1 mei 1997 - Op een diepte van vijfhonderd tot drieduizend meter bevat de oceaanbodem een bijna onaardse materie: methaanhydraat. Koude bodemstromingen houden deze ijsachtige substantie in stand. Als de toevoer van koud bodemwater afneemt, bijvoorbeeld onder invloed van een globale opwarming van onze planeet, dan kunnen zeer belangrijke hoeveelheden methaan ontsnappen en in de atmosfeer terechtkomen. Dat kan het broeikaseffect versterken.
www.kennislink.nl: Methaanhydraten: De Derde IJskap