Invloed Golfstroom op ons klimaat kleiner?

De golfstroom in kaart gebracht. Rode pijlen: warm oppervlakte water, blauwe pijlen: koud water op grotere diepte.
Klik op het plaatje voor het toelichtende artikel bij www.meteo.nl

Amsterdam, 24 februari 2008 - Het is een van de eerste dingen die we – als kinderen al – tijdens de aardrijkskundeles leren. Omdat we aan zee liggen, wordt Nederland gekenmerkt door een gematigd klimaat met relatief koele zomers en zachte winters. Dat West-Europa, ondanks haar relatief noordelijke ligging, zo’n gematigd klimaat heeft, is te danken aan de Warme Golfstroom die warm water, helemaal afkomstig uit het Caribische Zeegebied, onze kant op brengt. Het is een vanzelfsprekendheid waar door vrijwel niemand vraagtekens bij wordt gezet.
www.meteo.nl: Invloed Golfstroom op ons klimaat kleiner?

Effect oceaanstroming nauwelijks meetbaar
Amsterdam, 11 februari 2008 - Door de warme Golfstroom in de Atlantische oceaan heeft Europa een veel gematigder klimaat dan Canada. Wetenschappers zijn bang dat klimaatverandering de oceaanstromen kan veranderen. Grootschalige meetnetten moeten daar op tijd voor waarschuwen, maar volgens oceanograaf Carl Wunsch zijn eventuele klimaateffecten onzichtbaar door het natuurlijke klotsen van de oceaan.
www.kennislink.nl: Effect oceaanstroming nauwelijks meetbaar
Global Meltdown: Het stilvallen van de golfstroom

Enorme zoetwatertoevoer veranderde 8400 jaar geleden het Europese klimaat binnen 20 jaar

Bergen / Texel, 6 december 2007 - Europa heeft zijn relatief milde klimaat te danken aan de oceaancirculatie in de Noord-Atlantische Oceaan met aanvoer van warm en zout water vanuit de subtropen via de Golfstroom. Door een verhoogde afsmelting dreigt nu de Groenlandse ijskap instabiel te worden. Dit zou kunnen leiden tot een plotselinge toevloed van veel zoetwater naar de oceaan. Vlak na de laatste ijstijd was er een enigszins vergelijkbare situatie toen Lake Agassiz, een enorm meer ten zuiden van de toen nog aanwezige Noord Amerikaanse ijskap, leegstroomde in de Hudson Baai (Canada). Een groep wetenschappers uit Noorwegen, Frankrijk en Nederland (NIOZ, Texel) vond bewijzen voor gelijktijdige veranderingen in de oceaancirculatie. Dit leidde binnen 20 jaar tot een afkoeling van 1,5°C aan het zeeoppervlak. Deze abnormale situatie duurde ongeveer een eeuw. Deze resultaten worden op 6 december in het wetenschapplijke tijdschrift Science gepubliceerd.
www.nioz.nl: Enorme zoetwatertoevoer veranderde 8400 jaar geleden het Europese klimaat binnen 20 jaart
environment.newscientist.com: Ancient flood brought Gulf Stream to a halt
www.aftenposten.no: Golfstrømmen kan kjøle ned Norge

Toch IJstijd door opwarming van de aarde?
Den Haag, 31 augustus 2007 - De opwarming van de aarde kan voor Nederland volledig omgekeerd uitpakken. Door veranderingen in de oceanen dreigt een nieuwe ijstijd. Het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) vaart binnenkort naar Groenland om dit verder te onderzoeken.
www.telegraaf.nl: IJstijd door opwarming van de aarde

Superrivier door Noordzee
Rotterdam, 19 juli 2007 - In de IJstijd stroomde een machtige rivier door wat nu de Noordzee is. Door een dam bij Calais ontstond er twee keer een gigantisch meer. En twee keer brak die dam met veel geweld door.
noorderlicht.vpro.nl: Monsterlijke overstroming schiep kanaal
www.nrc.nl: Superrivier door Noordzee
vroegevogels.vara.nl: Aardkundige fietsroutes Het Gooi

Warme Golfstroom slechts licht zwakker

Dybvandsdannelse = diepwatervorming; havet = zee. Rood= warm water, blauw = koud water. (Figuur: www.dmi.dk)

Amsterdam, 14 mei 2007 - De laatste 50 jaar van de atmosferische klimaatveranderingen hebben geen dramatisch effect op de Warme Golfstroom gehad, ondanks dat ze enigszins zwakker is geworden. Dat is één van de conclusies van een Europees onderzoek waarin diverse weerdiensten in deel namen.
www.vwkweb.nl: Warme Golfstroom slechts licht zwakker

Het IPCC rapport over het afzwakken van de warme golfstroom
Klimaatmodellen laten in de 21e eeuw een langzame afname zien van de thermohaliene circulatie (THC of "Warme Golfstroom") in de Atlantische Oceaan van ongeveer 25%, wat lokaal in Noordwest-Europa een koelende werking heeft.
Ondanks deze koeling is er in de Noord-Atlantische regio sprake van een netto opwarming. Met een langzame afname van de thermohaliene circulatie is in de KNMI scenario's rekening gehouden.
Er is ook gespeculeerd over de mogelijkheid van een meer abrupte verandering. Met de huidige generatie oceaanmodellen is het moeilijk om de kans hierop vast te stellen.
Het KNMI onderschrijft de conclusies van het IPCC dat er op dit moment onvoldoende reden is om in de standaard klimaatscenario's rekening te houden met een abrupte afname van de THC.
www.knmi.nl: Toelichting op het IPCC klimaatrapport / Warme Golfstroom

Golfstroom zwakt niet af
Amsterdam, 17 maart 2007 - Nieuw onderzoek heeft uitgewezen dat de golfstroom in het noorden van de Atlantische Oceaan nog geen neigingen vertoont tot afzwakken. Volgens de vrijdag bekend gemaakte onderzoeksresultaten van het Leibniz-Institut für Meereswissenschaften uit Kiel, zijn er geen aanwijzingen van het afzwakken van de Golfstroom gevonden.
www.vwkweb.nl: Golfstroom valt niet stil
www.ifm-geomar.de: Wie reagiert der Golfstrom auf den Klimawandel?

Golfstroom valt niet stil
Amsterdam, 15 december 2006 - De Nederlandse Geologische Vereniging maakt op haar website melding dat berichten over het stilvallen van de Warme Golfstroom vals alarm blijken te zijn.
www.vwkweb.nl: Golfstroom valt niet stil
www.geo.uu/nl: Vals alarm over oceanisch warmtetransport
www.worldclimatereport.com: “False Alarm: Atlantic Conveyor Belt Hasn’t Slowed Down After All”
www.sciencemag.org: “False Alarm: Atlantic Conveyor Belt Hasn't Slowed Down After All” (abonnee-site)

Nieuwe ijstijd in aantocht?
Amersfoort, 12 december 2006 - We kunnen er niet meer omheen: het klimaat in Nederland verandert. Staat half Nederland binnen honderd jaar onder water? Of krijgen we juist een ijstijd? En: kunnen we het tij nog keren? Planet Internet komt met een speciale XL Special. In aflevering 2 een interview met hoogleraar geologie Salomon Kroonenberg. Volgens hem warmt de aarde voorlopig weliswaar op, maar er komt uiteindelijk een nieuwe ijstijd.
www.planet.nl: Nieuwe ijstijd in aantocht?

Warme Golfstroom verzwakt inderdaad langzaam
De Bilt, 1 september 2006 - Engelse onderzoekers hebben ontdekt dat de warme Golfstroom, die in het westen en noorden van Europa een mild klimaat bezorgt, mogelijk langzaam afneemt. Uit vijf vaartochten, die Britse geleerden van het centrum voor Oceanografie in Southampton sinds 1957 hebben gemaakt om de sterkte van deze stroming te meten, blijkt zelfs een afname van 30%. Dat meldt het gerenommeerde vaktijdschrift Nature in een artikel (december 2005). De onderzoekers bevestigen dat er grote onzekerheden zijn, maar zijn ervan overtuigd dat de afname inderdaad plaatsvindt. De afname is overigens te gering om veel effect op het klimaat in Nederland te hebben.

www.knmi.nl: Warme Golfstroom verzwakt inderdaad langzaam

Warme Golfstroom zwakt af
Zeeburg, 1 december 2005 - De grootschalige watercirculatie in de Atlantische Oceaan is in een halve eeuw tijd per saldo 30 procent trager geworden. Dat blijkt uit metingen en analyses van een Brits team van oceanografen die vandaag in het weekblad Nature worden gepubliceerd.
Gevolg van het afzwakken van de golfstroom is een mogelijke afkoeling van het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan. Terwijl in de rest van de wereld de opwarming als gevolg van de klimaatverandering door gaat, zullen de temperaturen in West-Europa misschien niet al te veel veranderen. De opwarming wordt misschien wel gecompenseerd door de afkoeling als gevolg van de zwakkere golfstroom.
De Volkskrant: Warme Golfstroom zwakt af
NRC: Warme Golfstroom zwakt gevaarlijk af
NRC: Het wordt erg koud in Europa
www.kennislink.nl: Strijd over de Golfstroom
CNN: Study: Current that warms Europe weakening
BBC: Ocean changes 'will cool Europe'
Nature: Atlantic Ocean trends
Nature: Atlantic currents show signs of weakening
www.newscientist.com: Failing ocean current raises fears of mini ice age
www.nerc.ac.uk: Columbus and currents (pdf)

Europa wacht afkoeling door afname van de Golfstroom

Dagelijkse minimumtemperaturen in Midden-Engeland mét Warme Golfstroom (zwart) en zonder (rood). In de modelberekeningen is de Warme Golfstroom in het jaar 0 (year 0) abrupt uitgezet (zie pijl THC-shutdown). DJF is de winterperiode december, januari, februari; JJA is de zomerperiode juni, juli en augustus. (Bron: Kees Floor / Jenkins et al., 2005)

Wenen/Londen/Zeeburg, 9 mei 2005 - Wetenschappers die de klimaatverandering in de wereld in de gaten houden, hebben de eerste tekenen vastgesteld van een vertraging van de warme golfstroom.
Professor Peter Wadhams die als specialist verbonden is aan de universiteit van Cambridge, zegt dat de golfstroom de afgelopen jaren aanzienlijk in kracht is afgenomen. Zo meldde het gezaghebbende Britse dagblad The Times op 8 mei jl.

Uit onderzoek, gepresenteerd op het congres van de European Geosciences Union, 24 - 29 April 2005 te Wenen, blijkt dat er in de Atlantische Oceaan drie gebieden zijn waar koud water afzinkt (waardoor de golfstroom op gang gehouden wordt) en dat Wadhams één gebied heeft onderzocht. In dat gebied, ten noorden van IJsland in de Groenland Zee, is nog een kwart van de kracht van de daling van het koude water over. Van de andere gebieden is nog niets bekend. Metingen kunnen daar meer duidelijkheid over verschaffen.

Doordat deze "motor" van de golfstroom volgens Wadhams zo is verzwakt, stroomt er minder warmte naar het noorden en noordwesten van Europa. Professor Wadhams weet niet precies welke gevolgen deze ontwikkeling heeft, maar hij waarschuwt voor een sterke temperatuurdaling in ons deel van Europa die mogelijk de aanzet zou kunnen zijn voor het ontstaan van een nieuwe ijstijd. "Het scenario van 'The Day after Tomorrow' is minder onrealistisch dan we een jaar geleden dachten.'

Naschrift: ZeeburgNieuws heeft op 23 mei een gesprek gehad met professor Wadhams. Wadmans deelde mede dat de uitspraken en conclusies in het het interview met de Sunday Times (waarop bovenstaand bericht gebaseerd is) niet voor zijn rekening zijn. De journalist van de Times zou de bevindingen van Wadhams, gepresenteerd op het congres van de European Geosciences Union, uit zijn verband gerukt hebben en tot voorbarige conclusies zijn gekomen. Bovendien stelt de professor nimmer met de journalist gesproken te hebben.
Overigens blijkt in de periode 1995/2005 wel degelijke een afname van de golfstroom geconstateerd. Dit zou in de grootte orde van 25% liggen.
Zie hiervoor de samenvatting bij weerstation de Arend en NRC Handelsblad van het artikel van Sirpa Häkkinen en Peter B. Rhines uit Science dd 23 april 2004: "Decline of Subpolar North Atlantic Circulation During the 1990s.
Het volledige geruchtmakende wetenschappelijke artikel van Häkkinen en Rhines is hier als pdf te lezen.
De Redactie.

Geraadpleegde literatuur:

TimesOnline 08-05-2005: Britain faces big chill as ocean current slows
Energy Bulletin 08-05-2005: idem
Weerstation de Arend/NRC/Science: Decline of Subpolar North Atlantic Circulation During the 1990s
Polar Oceanography: Deep convection and global thermohaline circulation (United States Naval Academy)
P.Wadhams: Sea Ice and Polar Oceanography
ESA: Odden Ice Tongue
Nasa: Noordoost Groenland
Met Office: Global warming - will we freeze?/How the Gulfstream works
KNMI 270504: Bioscoopfilm The day after tomorrow, geen realistische klimaatramp
KNMI: Warme golfstroom
Nature 05052005: Clear skies end global dimming
VWK: Het Klimaat van Groenland
VWK: Actueel weerrapport Groenland
USNA: Introduction to the Polar Environment

Vriezen of dooien?
Amsterdam, 16 september 2004 - Het klimaat verandert, daar zijn wetenschappers het wel over eens. Door het broeikaseffect stijgt de temperatuur op aarde langzaam maar gestaag. Kan dat hier in Europa een vriesklimaat veroorzaken?
Sinds de film The Day after Tomorrow hebben we in ieder geval van het idee gehoord: temperatuurstijging zorgt voor een kleine ijstijd. Dat lijkt heel tegenstrijdig, maar is precies het soort gedrag wat je van het klimaat mag verwachten. Onze leefomgeving is namelijk niet één simpel te voorspellen verschijnsel. Atmosfeer, land en zee beïnvloeden elkaar op talloze manieren. Een klimaatvoorspelling kan die interacties nooit allemaal meenemen. Dat levert meningsverschillen tussen verschillende kampen van modellenbouwers, en nergens zie je dat zo mooi terug als in de broeikasdiscussie.
www.kennislink.nl: Vriezen of dooien?