Amsterdam, 21 december 2007 - (van de redactie) - Nu, 'n week geleden eindigde de klimaatconferentie in Bali vooral met goede voornemens. 'We gaan samen verder', zelfs de Verenigde Staten, toch een van de notoire vervuilers, doen mee. Ook China en India onderschrijven de doelstelling tussen nu en 2009 met een nieuw plan te komen dat het Kyoto-klimaatakkoord zal moeten vervangen.

Tot zover het goede nieuws, dat ook onze minister voor milieuzaken na afloop van de conferentie in enthousiasme deed ontsteken, "We slaan de tamboerijn!", zo juichte Jacqueline Cramer bij terugkeer in Nederland.

Eigenlijk was het enige werkelijk bereikte resultaat: 'We praten later verder, voor nu zien we wel weer. Wie wil klagen over dit resultaat is een kniesoor om het op zijn Hollands te zeggen, daar herkennen wij ons niet in', aldus voorstanders van het bereikte onderhandelingsresultaat.

Dat op deze manier in Bali slechts cynisme zegevierde omdat de toch al niet overdreven gestelde doelstelling van de Europese Unie - 20% besparen in 2020 - geen genade vond bij de grote spelers op het klimaatvlak, was tot daar aan toe. Dat er werkelijk geen enkele concrete afspraak werd gemaakt over een mogelijke beperking van de kooldioxide-uitstoot was de grote teleurstelling van de klimaatconferentie.

Daarmee waren de ambitieuze doelstellingen van de EU, én van Nederland verdwenen naar de achtergrond en kwamen ze terecht in een voetnoot: meer een voornemen dan een verplichting voor de contractpartners. Later werd daar ook nog eens werd afgedongen, met name door de Verenigde Staten dat al gelijk begonnen met terugkrabbelen.

Hoe kan het dat we na twee weken praten zijn aangeland bij wat eigenlijk het startpunt zou moeten zijn geweest van de bijeenkomst in Bali? Hoe kan het dat we nu pas verder gaan praten over de relatieve bijdrage van alle partners, over de verhouding tussen het Noorden en het Zuiden, de verplichtingen van de rijke landen in verhouding tot die van de ontwikkelingslanden? Daar hadden we het eigenlijk al bij aanvang van de conferentie over moeten hebben!

Waarom kon de conferentie de uiteindelijk door de EU gewenste twintig tot veertig procent doelstelling niet onderschrijven, terwijl zonneklaar is dat de rijke landen zich nog veel meer zullen moeten inperken, al was het alleen maar ten aanzien van de verplichting van de Noordelijken ten opzichte van de Zuidelijken. De have's zullen hoe je het wendt of keert ooit moeten inleveren ten gunste van de have not's. Want als we allemáál alles willen wat de anderen hebben, dan is het eind zoek!

Door nog geen besluit te nemen over de verdeling van de schaarse goederen waar wij met zijn allen nu al om strijden is in wezen het failliet van de bijeenkomst getekend. Géén van de Noordelijke partijen, Europa en de Verenigde Staten, maar ook China en India, willen inleveren, en willen zich zeker nu nog niet vastleggen op een toekomstige veertig procent doelstelling ten aanzien van de CO2 uitstoot.

Daarmee is een impasse ontstaan, die voorlopig nog gecamoufleerd wordt door de goede voornemens dat vraagstuk later op te lossen. Maar hoe dat op termijn zal uitpakken, dat zal nog afgewacht moeten worden, want het probleem dat nu vooruit geschoven is, behoort tot de moeilijkst oplosbare aspecten van het klimaatvraagstuk: Wie betaalt uiteindelijk de rekening?.

Het ontbreken van een concreet resultaat heeft helaas ook tot gevolg dat elk enthousiasme zélf iets te doen aan het klimaatprobleem, wordt gesmoord in afwachtendheid. Wij kijken de kat uit de boom, hoe gaan de andere partijen het aanpakken, voordat we concrete doelen voor ons zelf gaan formuleren.

En dat is buitengewoon jammer, dát is de grootste teleurstelling van Bali. Er is géén positieve doelstelling geformuleerd waardoor er géén elan is de zaken nu daadwerkelijk aan te pakken.

Daarmee is een curieuze situatie ontstaan. Ieder die de discussies binnen het IPCC gevolgd heeft zal moeten erkennen dat er écht iets moet gebeuren. De veertig procent is maar een richtgetal, het zou best eens hoger kunnen uitvallen, afhankelijk van de werkelijke omvang van de problemen die ons te wachten staan. Door nu géén cijfers op te nemen voor enige beperking van de uitstoot van CO2 is op zijn minst de ziel uit de Bali-overeenkomst verwijderd en worden de problemen in de toekomst alleen nog maar groter.

Daarmee hebben wij ook als individuele deelnemers - staten en burgers - dus géén verplichtingen er nu al iets aan te doen. En dat komt ons allen, verslaafd als wij zijn aan economische groeicijfers, vooral goed uit.

We kunnen voorlopig nog even doorgaan met wat we altijd deden..., produceren, groeien en handel drijven. Misschien kunnen we nog snel het een en ander aan winst binnen halen voor we echte reductiedoelstellingen opgelegd krijgen....

De veertig procent beperking, die maar een voorlopig gemiddelde is tussen de have's en de have not's, kan vooralsnog nog even worden uitgesteld.
En daarmee hebben alle grote vervuilers - de VS, Canada, Australië maar ook Nederland - en in hun kielzog de grote energie producerende en verslindende bedrijven, de olie-, de staal- en auto- en vliegtuigindustrie, voorlopig baat bij.
Ook de Nederlandse schatkistbewaarder Wouter Bos zal nu zeker niet harder lopen om de grote Nederlandse vervuilers als bijvoorbeeld Shell, Hoogovens en de Zeeland Aluminium Company NV (voorheen Pechiney) te wijzen op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Dat is overigens Nederland een beetje eigen, want ook bij de afschaffing van de slavernij hoorden we bij laatsten.

Nu in Bali geen besluit is genomen blijft voorlopig het gemankeerde, want ontoereikende Kyoto-protocol, de enige norm, en dat daarmee iets gedaan wordt aan de noodzakelijke beperking van de uitstoot van broeikasgassen, dat kan zelfs de grootste optimist niet volhouden.

(Martin van Etten)