Amsterdam/Zeeburg, 21 oktober 2002 -

Geachte leden van de Projectgroep Zuidelijke IJ-oever,

Hierbij wil de Commissie Kopzorgen haar zienswijzen en bezwaren bekend maken met betrekking tot de concept SPvE voor de Driehoek Kop Java, zoals dat vanaf 9 september 2002 ter inzage is gelegd. De commissie 'Kopzorgen' is opgericht door de ledenvergadering Vereniging van Eigenaren "Armada" op haar eerste bijeenkomst op 12 juni 1996. Zij treedt op namens de Vereniging van Eigenaren "Armada", die is opgericht bij akte op 5 oktober 1995. De Leden van de Vereniging zijn eigenaar van het gebouw, kadastraal bekend als sectie nummer 4015.
De bezwaren en zienswijze richten zich naast de inhoudelijke aspecten (zoals de bouwhoogte, de zichtcorridoren, geluids- en windhinder en de horecafunctie) op aspecten die te maken hebben met de samenhang tussen andere van belang zijnde zaken en het besluitvormingsproces en de uitwerking daarvan zoals die nu is neergelegd in het concept SpvE.

Bouwhoogte
In het advies van de Dienst Ruimtelijke Ordening, briefnummer 564 RO 97, d.d. 17-02-1997, wordt aangegeven dat "Om vrijheid te behouden met betrekking tot de verdiepingshoogte en tegelijk een maximum te stellen aan de bouwhoogte, stellen wij uw raad voor zowel een maximum aantal bouwlagen, namelijk 6, als een maximum bouwhoogte, namelijk 20 meter, in het bestemmingsplan vast te leggen. Deze hoogte sluit daarmee aan op die van de zuidkade in plaats van op die van de noordkade".
De gemeenteraad heeft dit voorstel op basis van valide argumenten overgenomen in het bestemmingsplan voor het Java-eiland. Anno 2002 wordt de gemeenteraad het voorstel voorgelegd om dit te verhogen naar 28 meter. Er wordt getracht terug te komen op een eerder genomen besluit, echter zonder dat er sprake is van een steekhoudende, inhoudelijke argumentatie. Er werd tijdens de voorlichtings- en inspraakavond geschermd met een visie van Sjoerd Soeters. Dit alles zonder dat er sprake is van een adequate inhoudelijke analyse. De argumentatie dat de hogere bebouwing stedenbouwkundig beter aansluit bij de bestaande bebouwing van de noordkant kan ons insziens stedenbouwkundig worden ontkracht door de argumentatie waardoor destijds is gekozen voor aansluiting bij de bestaande bebouwing aan de zuidkade.
Daarnaast zal, zodra de strook van de kop bebouwd zal zijn, het hotel minder profiel geven aan de het totaal van de bebouwing. Dit maakt dat het argument om een hoger bouwvolume toe te passen als - stedenbouwkundig beter passend sluitstuk van de nu bestaande bebouwing - sterk aan waarde verliest.

Zichtcorridor
In de stedenbouwkundige uitgangspunten Kop Java-eiland, dienst Ruimtelijke Ordening van maart 1996, staat het volgende: 'Vanaf de kades ten noorden van het CS is er een vrij zicht in de richting van de Oranjesluizen. Deze zichtlijn is één van de langste in het IJ-oevergebied. Openheid is de belangrijkste karakteristiek van het IJ ten opzichte van de gebouwde gebieden ter weerszijden. De oevers ontlenen hun aantrekkelijkheid aan het contrast tussen de beslotenheid op het land en de openheid van het water. Om het contrast maximaal te laten blijven is het intact houden van lange zichtlijnen over het water van belang. Daarnaast is er een zichtcorridor noord-zuid. In het advies van de Dienst Ruimtelijke Ordening, briefnummer 564 RO 97, d.d. 17-02-1997, wordt gemeld dat het bestemmingsplan UGD zodanig aangepast moet worden dat een zichtcorridor wordt opgenomen over de volle breedte van de weg zodat de hele weg vanaf de aanlanding van de Javabrug tot aan de Sumatrakade en het verlengde daarvan richting het IJ een zichtcorridor vormt op Amsterdam Noord. De gemeenteraad heeft dit voorstel op basis van valide argumenten overgenomen in het bestemmingsplan voor het Java-eiland.
In het concept SpvE, hoofdstuk 3, de randvoorwaarden en uitgangspunten, ontbreekt deze tweede zichtcorridor tussen driehoek en de bestaande bebouwing aan de Tosaristraat. Ook in het concept SPvE is geen duidelijke plankaart bijgevoegd. Op deze plankaart dient zowel de zichtcorridor oost-west als noord-zuid aangegeven te worden. Zowel de raad alsmede het publiek wordt hiermee ons insziens onvolledig geïnformeerd. Dit maakt het concept SpvE niet geschikt als document voor verdere planontwikkeling.

Verkeersafwikkeling
Wij onderschrijven dat het huidige eenrichtingsprincipe op de zuidkade gehandhaafd dient te blijven.

Geluidshinder
Reeds in 1997 (nog geen 5 jaar geleden!) is ondanks protesten van bewoners en Commissie Kopzorgen de norm voor verkeerslawaai verhoogd naar "56 dB(A) etmaalwaarde voor woningen op de kop van het Java-eiland als gevolg van verkeerslawaai van de weg naar de nieuwe brug". In het concept SPvE vinden wij een voorstel om deze norm te verhogen naar 61dB(A). Wij wijzen u erop dat dit een logaritmische schaal betreft, de toename is dus 3 tot 4 maal het geluidsniveau van 56 dB(A). Dit is voor bewoners moeilijk te accepteren. Te meer omdat geluidhinder in het geheel niet is meegenomen in de afweging en de modellen. Sinds de opening van de brug en daarmee de Tosaristraat is geluidhinder zodanig toegenomen dat een gesprek, televisie kijken of muziek luisteren in de woonkamer, met de balkondeur open, niet meer mogelijk is zonder onverstaanbaar te worden als er zwaar verkeer langskomt. Dit is met name (ook) het geval als de bus langskomt en op de Jan Schaeferbrug over de dilatatievoegen van de brug rijdt. Deze voegen, was destijds toegezegd, zouden zodanig worden uitgevoerd dat de overlast zo min mogelijk zou zijn.
Met de geplande bebouwing wordt de geluidsoverlast in hevige mate verergerd omdat er een klankkast wordt gecreëerd door het bouwen van een stenen schacht. De gevolgen daarvan zijn in het Oostelijk Havengebied in talrijke situaties bekend: de woningen boven Jaap Hannis, de binnentuinen op het Javaeiland, het Barcelonaplein op het KNSM-eiland. En die zijn nog veel ruimtelijker.
Graag zien we aangetoond dat de geluidshinder van de maximale gevelbelasting van de 61 dB(A) (Stedenbouwkundige Randvoorwaarden Kop Java Eiland) niet overschreden wordt na bebouwing van de driehoek. Na bebouwing is de verwachting dat de verkeersstroom incl. bussen toeneemt en resonantie tussen de bebouwing toeneemt. We vragen u daarom hiernaar een gedegen onderzoek te doen, naar onder andere de invloed van verplaatsing van de hotelgevel aan de Tosaristraat naar het westen op de te verwachten maximale gevelbelasting.
In het concept SpvE (blz. 53, 2e kolom, laatste zin) wordt daarnaast een aanbeveling gedaan ten behoeve van de nachtrust van de hotelgasten door geluiddichte ventilatie in de hotelkamers toe te passen. Het bevreemdt ons dat er wel een zinsnede wordt opgenomen ter bescherming van de nachtrust van de hotelgasten, terwijl er geen aanbevelingen worden gedaan ter bescherming van de nachtrust van de huidige bewoners. Dit sterkt ons niet in het vertrouwen dat de belangen van de bewoners serieus genomen worden. Wij verwachten daarom dat er ook maatregelen worden omschreven om verdere geluidsoverlast naar bewoners te voorkomen of te verminderen.

Windhinder
Op dit moment hebben de panden op de Kop al veel last van de wind. Tijdens de presentatie op de voorlichtings- en inspraakavond werd er vanuit gegaan dat de bebouwing aan de Kop een massief blok is. Echter de werkelijke situatie bij de panden Hollandia en Olympia is een andere. Er is sprake van open balkons. We verzoeken u om de invloed van de windhinder rondom de balkons en de toegang tot de Tosarituin nader te onderzoeken. In het concept SpvE wordt gesproken over het aanbrengen van luifels aan de Tosaristraat. Ons inziens duidt dit op een kunstgreep om de windhinder 'acceptabel' te houden. We hebben onze ernstige twijfel of dit voldoende soelaas zal bieden omdat de wind in dit specifieke deel van Amsterdam zich lastig modelmatig laat beschrijven. Door de bebouwing westwaarts te verschuiven zal hoogstwaarschijnlijk de aanzuigende werking van de Tosaristraat en de windhinder minder worden. We verzoeken u dit nader te onderzoeken.
Verder zijn we van mening dat er grotere nadelige bezonning bij de hoge variant meerdere mensen hun woongenot ontneemt.

Horecafuncties
Wij maken hier ernstig bezwaar tegen de suggestie dat er sprake zou kunnen zijn van een openbare horeca gelegenheid op het dak cq bovenste etage van het gebouw aan de zijde van de Tosaristraat. Wij beschouwen dit als een ter ver gaande aanslag op het woonklimaat (privacy) van de bewoners van de aangrenzende woningen in de smalle Tosaristraat. Voor de goede orde herinneren wij u aan het besluit van de gemeenteraad om horeca II (discotheken en dancings) niet toe te staan in dit gebied, dus ook niet in een eventueel hotelcomplex. Verder wijzen wij u erop dat de raad heeft besloten dat er maximaal 15 vestigingen van het type horeca I en II zijn toegestaan in het plangebied Java-eiland. Wij vernemen graag hoeveel bars etc. er volgens planning in het voorgenomen hotel gevestigd zullen gaan worden.

Samenhang van de stedenbouwkundige uitgangspunten
Al vanaf het begin van haar bestaan pleit de Commissie Kopzorgen voor een samenhangende bebouwing van de Kop van het Java-eiland. Samenhangend met de Oostelijke Handelskade, samenhangend met Amsterdam-Noord, samenhangend met de bebouwing van het Java-eiland en last but not least samenhangend met de behoeften van de bewoners van het gebied. In theorie wordt er altijd heel welwillend gereageerd op ons pleidooi voor samenhang. De reactie van de wethouder voor de Coördinatie van de Stadsvernieuwing D.B. Stadig stelt in zijn schrijven aan de commissie Kopzorgen, nummer 92/541, d.d. 22 juli 1996, 'Inzake uw opmerking dat bij de verdere ontwikkeling van de kop, de "driehoek" niet los gezien kan worden van de "strook" wordt door ons onderschreven in die zin dat deze in stedenbouwkundige en functionele zin in samenhang met elkaar dienen te worden ontwikkeld.' Tot op de huidige dag constateren wij dat hier nog steeds geen sprake van is. We zijn bevreesd dat een coherente ontwikkeling van de kop niet plaats zal vinden. Wij halen vaak de woorden van wethouder Stadig aan: "Luister naar bewoners, de plannen worden er beter van". In de praktijk echter zien we dat zelfs de ontwikkeling van de kop en de strook hoegenaamd niets met elkaar gemeen hebben; er is geen samenhang! Zo worden allerlei prachtige modellen gemaakt van het zicht op de kop vanaf het IJ met daarop het hotel terwijl verdere bebouwing van de strook dat gezicht weer totaal zou veranderen. De samenhang van het voorgenomen hotel met de bestaande bebouwing rondom de IJ-haven wordt echter nergens middels beeldmateriaal op maaiveld getoond. Het beeldmateriaal dat een beeld geeft vanaf de Jan Scheaferbrug toont niet het ware karakter van de Javakade. De Javakade is namelijk overwegend zes verdiepingen hoog. Dus de variant van zes hoog sluit dus beter aan bij de Javakade.

Behoorlijk bestuur
Wij zijn van mening dat dit concept SPvE de benodigde diepgang en nauwkeurigheid mist. Dit spreekt enerzijds uit gebrek aan kennis omtrent historische besluiten en anderzijds uit gebrekkige - en soms onjuiste weergave van feiten en argumenten. Ook de gebruikte beeldvorming van het gebied is niet altijd correct: Het Java-eiland (blz. 5) is niet een van de weinige plaatsen in Amsterdam waar de zon in het water ondergaat (dit kan niet) en ook is het niet een stil gebied waar geluiden van de stad amper doordringen (61 dB(A) is geen waarde voor een stil gebied). Het geeft niet het beeld naar de burger en de raad dat hier sprake is van een nauwkeurige, samenhangende en serieuze uitwerking van beschikbare gegevens.
In onze ogen is behoorlijk bestuur ook het betrekken van onder andere de bewoners in de planvorming aangaande dit gebied waarvoor de bewoners in het verleden zo dikwijls hebben gepleit. Er wordt de bewoners een keuze voor van 20 meter of 28 meter bouwhoogte voorgelegd, terwijl het zou moeten gaan over de invulling van het gebied. De discussie over de invulling van het gebied wordt uit de weg gegaan en de bewoners worden afgescheept met schijnkeuzes. Wij kwalificeren dit als onbehoorlijk bestuur.

Hoogachtend,