door: E.P. van den Muijzenberg

AMSTERDAM, 24 mei 2001 - De Amsterdamse wethouders Köhler en Grondel, beiden van GroenLinks, hebben woensdagnacht hun portefeuilles neergelegd. Hiermee is een eind gekomen aan de deelname van GroenLinks aan de zogeheten regenboogcoalitie in Amsterdam. PvdA, VVD en D66 gaan samen verder. Aanleiding tot de breuk vormde het beleid van wethouder Köhler.

Frank Köhler was wethouder van Verkeer en Vervoer, Infrastructuur, en Sociale Zaken. In zijn portefeuille zaten moeilijke kwesties als het taxi-dossier en de al jaren slecht functionerende sociale dienst. Eerder dit jaar kwam Köhler in aanvaring met de VVD, toen hij een accoord sloot met taxicentrale TCA op het moment dat de voltallige TCA-top was opgepakt. 'Bezopen', meenden verschillende VVD-ers, waarna GroenLinks excuses eiste. Die bood de VVD halfhartig aan, en het wachten was toen op het volgende conflict.

Als wethouder Sociale Zaken kwam Köhler onder zware druk te staan, toen de directie van de gemeentelijke sociale dienst opstapte na een conflict met de regiomanagers over de koers van de dienst. Er werd opnieuw een interimmanager benoemd, en minister Vermeend van Sociale Zaken stuurde een 25 man tellend team van accountants en onderzoekers naar Amsterdam om de sociale dienst door te lichten. Köhler bleef beweren dat de dienst het niet slecht deed.

De laatste weken stapelden de problemen zich op. In een KPMG rapport werd geconcludeerd dat de Amsterdamse sociale dienst niet in staat is het beleid uit te voeren, en een cultuur van wantrouwen kent. De interim-directeur ontdekte dat er al geruime tijd niets meer met fraudesignalen werd gedaan. Amsterdam hangt opnieuw miljoenenboetes boven het hoofd, en verwacht wordt dat ook het rapport van het Vermeend-team slecht voor Amsterdam zal uitpakken.

Woensdag debatteerde de raad over een plan van het College om middels een tweetal proefprojecten werklozen richting arbeidsmarkt te begeleiden. Het ging daarbij om een relatief bescheiden opzet in het kader van het 'Tandje Hoger'-plan. Op de achtergrond speelde echter de vertrouwenskwestie. Köhler was toezeggingen en afspraken zo vaak niet nagekomen dat drie van de vier coalitiepartners twijfelden aan de goede afloop van weer een nieuw plan.

Tijdens het tamelijk chaotische en bij vlagen surrealistische debat, dat zich inclusief drie langdurige schorsingen voort sleepte van half acht 's avonds tot een uur 's nachts, slaagde de wethouder er niet in de raad ervan te overtuigen dat de sociale dienst de beide proefprojecten zou kunnen uitvoeren.

Eerder die dag had Köhler de zaak al op scherp gezet door in Het Parool te verklaren dat de grens voor hem was bereikt. Vrijwel in het begin van het debat zette hij zich nog verder klem. Nog tijdens de eerste behandeling van het Collegevoorstel, verlangde Köhler dat PvdA-fractievoorzitter Piersma diens reeds aangekondigde motie meteen zou indienen. 'Geen enkel bezwaar', verklaarde Piersma. Met deze bizarre aktie fixeerde Köhler het debat op de inhoud van de motie, in plaats van op de inhoud van het voorstel.

Köhler struikelde tenslotte over een nog enigszins gewijzigde versie van de motie. Het College werd gevraagd de raad over een maand een voorstel voor te leggen, over de nadere invulling van de regietaak van de sociale dienst bij de toeleiding richting arbeidsmarkt. Het door hem verlangde vertrouwen dat de sociale dienst de beide proefprojecten zou kunnen uitvoeren, kreeg de wethouder niet. Hij verklaarde dat hij zijn ontslag zou indienen indien de motie werd aangenomen. GroenLinks-wethouder Grondel (Milieu, Openbare Ruimte) meldde hiertoe eveneens te zullen overgaan.