Botulisme-epidemie in Oosterpark maakt veel slachtoffers

Een medewerker van Waterbeheer en Riolering heeft een dode eend geschept uit een van de vijvers van het Oosterpark.

Door Martin van Etten en Mustafa Ustalar

Oosterpark-Watergraafsmeer/Zeeburg, 25 september 2000 - Bijna ieder jaar is er aan het einde van de zomer hier en daar extra sterfte onder watervogels te melden. Vooral bij warm weer kunnen onder de eenden en ganzen gemakkelijk botulisme-epidemieën uitbreken. De vogels worden ziek van gifstoffen afkomstig van een bacterie, Clostridium botulinum, die vooral goed gedijt in zuurstofarm water.
Dit jaar is volgens de bezoekers en de parkwachters de sterfte onder de eenden in het Oosterpark echter groter dan andere jaren. En een roep om maatregelen wordt volgens hen genegeerd: "We weten niet waar we aan toe zijn en we worden van het kastje naar de muur gestuurd. Het stadsdeel Oost-Watergraafsmeer moet nu echt in actie komen," aldus één van de ongeruste parkwachters.

Ook deze woerd (mannetje) is het slachtoffer van de botulisme-epidemie.

Epidemie
"We vinden de laatste drie weken elke dag wel vier à vijf dooie eenden," zeggen de drie parkwachters, die we bij het bruggetje bij de ingang van het park tegen komen. Ze worden regelmatig aangesproken door het ongeruste publiek dat de dode eenden in de vijvers en sloten ziet ronddrijven. Hondenbezitters zijn bang dat hun trouwe viervoeters ziek worden van het drinken uit de "vervuilde" vijvers.
De vissers op hun vaste stek bij de ingang van het park beamen het verhaal van de sterfte onder de eenden: "Het is eigenlijk al mis sinds mei dit jaar," aldus een visser die dagelijks op zijn vaste stek getuige is van de gevolgen van de "epidemie". "Eerst de grote sterfte onder de karpers en nu dan de eenden." Hij zoekt de oorzaak van de ongewone sterfte bij het "zuurstofgebrek" in het stilstaande water van de vijvers. "In het Sarphatiepark zijn er tenminste nog twee fonteinen die het water in beetje in beweging houden."

Verzwakt
Bij een kleine rondgang door het park vinden we in een half uur tijds drie kadavers. Elders zwemmen wat eenden rond maar ook voor het ongeoefende oog van een leek is duidelijk te zien dat een aantal van hen ziek is. De ongewone stuiptrekkingen met de vleugels en een verlamd hangend pootje verraden dat een eend die op het eerste gezicht lijkt te zonnen, aan het eind van zijn latijn is en het niet lang meer zal maken. Op de "voederplaats" bij de ingang van het park probeert een andere eend nog wat rondgestrooide stukjes brood te bemachtigen. Ze blijkt echter zeer verzwakt en zakt voordurend door haar pootjes. Het brood is onbereikbaar en ze pikt daarom maar wat in het gras. Ook deze eend zal het niet lang meer maken.

Twee eenzame ganzenweduwen "ontredderd" op zoek naar hun overleden mannetje

Weduwen
Volgens de parkwachters heeft vorige week ook één van de drie ganzen in het park het loodje gelegd. Hulp van een gealarmeerde dierenarts mocht niet meer baten. Het dier bleek te ver heen en moest worden afgemaakt. Volgens de arts zou er inderdaad sprake zijn van een botulismevergiftiging, die onder andere gepaard gaat met het optreden van verlammingsverschijnselen.
De beide wijfjes van het voormalige drietal zwemmen na de dood van hun mannelijke partner al dagen "onredderd en klagend gakkend door de vijvers", zegt een parkwachter, die kwaad is omdat het uitblijven van maatregelen tot "onnodig lijden aanleiding geeft". Ook een aantal vaste bezoekers is geschokt door de dood van de mannetjesgans en het verdriet van zijn beide wijfjes: "Ik kon het niet meer aanzien," aldus een mevrouw, die "met moeite haar tranen kon bedwingen" toen ze ontdekte dat haar "lievelingsgans" het tijdelijke voor het eeuwige had verwisseld.

Lijkt het voeren goed bedoeld, het effect is averechts. Zwakke dieren blijven in leven en zijn in de zomer slachtoffer van de botulisme-infectie.

Averechts
Wijzen de vissers naar de slechte waterkwaliteit in de vijvers van het Oosterpark, een beambte van de dienst Waterbeheer wil dat niet hardop beamen en zeker niet met zijn naam in deze krant. Wel maakt hij duidelijk dat het niet zo moeilijk is de waterkwaliteit in het Oosterpark te verbeteren. Er is een verbinding met het water van de Stadhouderskade, "en die overlaat kan eenvoudig worden opengezet, waarna pompen automatisch het overtollige vervuilde water in het park kunnen afvoeren." Of de beheerder van het Oosterpark dat regelmatig doet? Hij wil er niets over kwijt.
Duidelijker is hij over het voeren van de dieren. "Mensen zouden nu eens moeten stoppen die eenden te overladen met etensresten en zakken brood," zegt hij zichtbaar kwaad. Voeren is volgens hem absoluut niet nodig. Dat houdt allerlei zwakke dieren in leven. Het bijvoeren van de eenden en ganzen zou eigelijk alleen "in heel strenge winters mogen worden toegestaan. Wat de mensen nu doen werkt averechts."
De vissers zijn het volmondig eens met deze stelling. "Als je ziet wat men hier allemaal goedbedoeld aan voedselresten in het water gooit! Zakken vol, en de dieren kunnen het absoluut niet op. De rest blijft in het water liggen rotten."
Wendy Verhezen, voorzitster van de Stichting Waterpartijen en Mens & Dier vindt dat door publieksvoorlichting over het voeren van eenden en ganzen en de schadelijke gevolgen daarvan, meer begrip bij het publiek gekweekt zou kunnen worden. "Het voeren in de zomertijd doet eenden en ganzen geen goed, integendeel. Omdat zij nauwelijks zelf nog naar eten moeten zoeken zijn de dieren minder in beweging.Hiervan krijgen zij hartkwalen en hebben ze last van vetzucht en zwaarlijvigheid. Het advies is dus het voeren te beperken tot de winterperiode," aldus Verhezen.

Spuien
Vooral niet voeren dus, en zeker niet in de zomer. Daarnaast is ook een betere waterkwaliteit hard nodig. En wat dat laatste betreft: we worden op onze wenken bedient. Als een parkwachter na afloop van de toch enigszins macabere "rondleiding", nog even met zijn mobieltje naar zijn werkgever belt, komt het verrassende bericht dat de dienst Parkbeheer van het stadsdeel "toevallig juist vandaag" besloten heeft weer te gaan spuien om op die manier de kwaliteit van het water van de vijvers weer snel op peil te brengen.

Wendy Verhezen: Ontsteltenis over de gang van zaken

Naschrift:
Dinsdag 26 september is het stadsdeel begonnen met het plaatsen van borden om het publiek te waarschuwen voor de botulisme-epidemie en hen het voeren van de dieren te ontraden.
Bovendien heeft men extra water in de vijvers laten lopen om de temperatuur van het water omlaag te brengen. Er wordt nu ook beter opgeruimd.

Oproep:
De parkwachters hebben zich het lot van de twee ganzenwijfjes aangetrokken. Ze zijn op zoek naar een of twee jeugdige mannelijke ganzen die het groepje wijfjes kan/kunnen komen versterken.
Aanbiedingen: Mustafa Ustalar, telefoon 06 - 24 13 74 52 of bij de info@zeeburgnieuws.nl van deze krant. Uiteraard zal deze krant het uitzetten van een nieuwe levenspartner voor de twee ganzen uitgebreid verslaan.