Bureau Monumentenzorg en Archeologie
Afdeling Beleid en Bescherming

Betreft: aanvraag monumentenstatus

Geachte dames en heren,

Bij deze willen wij u verzoeken te bekijken of er een monumentenstatus gegeven kan worden voor het woningblok dat bekend staat als het Borneoblok.

Het Borneoblok is gelegen in de Indische Buurt en wordt begrensd door de Borneostraat, de Madurastraat, het Javaplein en de Molukkenstraat. De eigenaar, woningcorporatie De Dageraad heeft plannen om dit woonblok te slopen. De bouwkundige staat van het blok is goed: volgens een recent onderzoek kunnen de panden nog minimaal 25 jaar bouwkundig mee.

Het Borneoblok is in 1914 gebouwd door architect A.W.Weissman. Op de ordekaart van de 19e Eeuwse Ring wordt het blok gewaardeerd met orde 3.
Volgens een brief d.d. 30-6-2004 van ir.J.C.M.van Niekerk, hoofd bureau Monumenten en Archeologie, betreft het hier wel een karakteristiek bouwwerk, maar zou het niet voldoen aan de criteria voor plaatsing op de gemeentelijk monumentenlijst.

Maar tegelijk constateert de heer Van Niekerk dat het blok zich in een typische 19e-begin 20e eeuwse omgeving bevindt.
Om precies te zijn, het Borneoblok behoort tot de meest oostelijke uitbreiding van de zogenaamde 19e Eeuwse Ring.
De Noordwest hoek van de Indische Buurt volgt in zijn ontwerp de systematiek van het uitbreidingsplan van 1877, het plan Kalff. Een plan dat zich baseerde op het 'Plan tot uitbreiding van Amstel en Zeeburgerdijk' van Van Niftrik uit 1872. Dit deel van de Indische Buurt volgt de loop van de bebouwing van de straten in de Dapperbuurt. In 1902 werd het uitbreidingsplan voor dit gebied door de gemeenteraad aangenomen. Het Borneoblok dat men nu wil slopen is centraal gelegen aan het Javaplein en is gezichtsbepalend voor het plein en de buurt, samen met de Berlageblokken en het oude Badhuis elders aan het plein. In de Noordwest-hoek van de Indische Buurt zijn overigens meer blokken met architectonische waarde. Bijvoorbeeld de Van der Pek-blokken van J.E.van der Pek aan de Balistraat/Eerste Atjehstraat/Molukkenstraat, en de panden van Indië I aan de Lombokstraat/Lampongstraat/Djambistraat/Zeeburgerdijk van architect J.H.W.Leliman.
Het Borneoblok vormt een organisch geheel met de ernaast gelegen woonblokken in de Molukkenstraat, Madurastraat en de Borneostraat, die ook ontworpen zijn door Weissman. Bovendien is een aardige bijkomstigheid dat de hoogte van de gelijkvloerse etage van winkelhoogte is, zodat het bestaande Borneoblok aansluit bij de plannen van het stadsdeel Zeeburg voor meer winkels en horeca aan het javaplein.

De plannen voor nieuwbouw na sloop van het Borneoblok betekenen een grove ingreep in het beeld van de negentiende eeuwse buurt. Het Borneoblok wordt een Borneohof. De zichtlijnen in de Borneostraat waar architect Weissman duidelijk mee heeft gewerkt, worden onderbroken, onder meer door een uitstekende hoek in het ontwerp, maar ook doordat het nieuwe ontwerp veel hoger is dan de originele blokken en een buiten proportie grote toren op de hoek heeft.

Wij, het Speciaal Platform Behoud Architectonische Panden, ijveren ervoor om de noordwest hoek van de Indische Buurt in zijn oude vormgeving in stand te houden. Dat dit heel goed mogelijk is blijkt duidelijk uit de prachtige manier waarop de ernaast gelegen woonblokken in de Borneostraat van Weissman zijn gerenoveerd. Dit stukje van de Indische Buurt is het enige deel van de negentiende eeuwse ring ten oosten van de spoorlijn. Het zou zonder meer zonde zijn om dit over te leveren aan de cultuurbarbaren die blijkbaar in woningcorporatie De Dageraad het beleid bepalen.

Wij pleiten er voor dat het Borneoblok blijft zoals het is. Nogmaals, bouwtechnisch is er niets mis mee. Eventueel zou renovatie beter zijn dan sloop. Maar een gesloopt pand is een voor eeuwig verloren pand.

Daarom verzoek wij u te bekijken of volgens u het Borneoblok toch op de monumentenlijst geplaatst kan worden.
Natuurlijk zijn wij altijd bereid mondeling een toelichting te geven.

Met vriendelijke groeten,

Namens het Speciaal Platform Behoud Architectonische Panden i.o.,

Mark van Dongen
m.dongen2@chello.nl

Jan Vermij
info@buurtactiepartij.info

cc.- Cuypersgenootschap - Bond Heemschut - dr.W.Vroom - Jenny Beerenbroodspot