Door een onzer redacteuren

Zeeburg, 8 november 2001 - Het Amsterdams Stadsblad opende deze week haar voorpagina met een verontrustend artikel over de "oplopende spanningen in de Architectenbuurt nadat een aantal jongeren een tienerwerker in elkaar geslagen hadden."

In het artikel doet Jan Vermij, onbezoldigd jongerenwerker en lijstaanvoerder van de Buurt Aktie Partij (BAP) een felle aanval op het stadsdeel en verwijt zijn collega politici "gebrek aan lef."
"Zij willen er gewoon niet aan een paar jongerenwerkers van twee bij twee meter die wijk in te sturen. Voor de echte etterbakken is kracht het enige waar ze nog ontzag voor hebben. Dat is de realiteit waar de politiek niet aan wil. Ik wil geen paniek zaaien, maar je krijgt de grootste rotsooi," aldus Vermij.

Voor de bewoners van de Architectenbuurt is dit incident met de tienerwerker van Stichting Welzijn Zeeburg het zoveelste criminele dieptepunt in tien jaar. Een niet aflatende reeks van vernieling, diefstal, terreur, geweldpleging, gewapende overvallen en doodslag kleurt de leefwereld in de Architectenbuurt.

Heterdaad
Om een beeld te schetsen: Zaterdag, een week geleden, konden de bewoners van de Van der Meylaan midden in de nacht het bed uit nadat het de hele avond al onrustig was geweest en baldadige jongelui tegen enen ruiten begonnen in te gooien bij willekeurige woningen.
Uiteraard werd de politie er bij geroepen, maar die kon niet veel meer doen. De daders stonden aan de overkant van de straat lachend toe te kijken, in de wetenschap dat ze vrijuit gingen omdat ze toch niet op heterdaad betrapt waren. Wie het dan wel gedaan zou kunnen hebben? Er was verder niemand op straat te bekennen.

Terreur
Eerder dit jaar werd de buurt regelmatig geteisterd door de terreur van rondzwervende jongeren die schreeuwend en lallend de bewoners uit hun slaap hielden. Een bovenal genante vertoning, omdat de vaders of moeders van deze jongens om de hoek wonen en niet willen of durven in grijpen in het baldadige en agressieve gedrag van hun kinderen, allen zo in de leeftijd van twaalt tot achttien jaar.
Ook andere bewoners kijken inmiddels liever een andere kant uit als de jongens van deze multiculturele gang kattekwaad uit halen. Bij een iets te misprijzende blik, of een openlijke terechtwijzing, staan ze in een oogwenk om je heen om verhaal te halen, zoals schrijver dezes mocht ervaren.

Onbegrip
Dat je als bewoner commentaar hebt en excuses wilt als je een van je buurjongens, een gewaardeerd lid van de gang, op heterdaad betrapt als hij op een onbewaakt moment je woning binnensluipt om je spullen te jatten, stuit op volledig onbegrip bij deze jeugdige crimineel. Dat daarbij de relaties tussen buren voor lange tijd verstoord raken komt niet in hem op.
Aangifte doen bij de politie kun je ook maar beter laten. Een paar bewoners die de aanhoudende hinder van hangjongeren in hun trapportaal en voor hun deur zat waren en de politie inschakelden hadden dat beter niet kunnen doen. De gangleider die naar aanleiding van de aangifte (en een fiks aantal andere criminele zaken) eindelijk voor een maandje achter de tralies ging, kwam na zijn vrijlating verhaal halen, zo vertelden die bewoners die hun huis uitgevlucht waren om een avondje tot rust te komen in een café.

Overval
Lijkt dit alles misschien op kattekwaad en baldadigheid van puberale jongeren waar je eigenlijk begrip voor zou moeten hebben, van tijd tot tijd wordt de buurt opgeschrikt door ernstiger zaken.
De wildwesttaferelen in mei 1999 rond de arrestatie van een gewapende 19-jarige buurtjongen, die met zijn kornuiten op heterdaad betrapt was bij een gewapende overval op de Dekamarkt in stadsdeel Oost-Watergraafsmeer, ligt bij iedereen in de Architectenbuurt nog vers in het geheugen.
Ook de schietpartij met dodelijke afloop op het Hildo Kropplein zal de Architectenbuurt niet gemakkelijk vergeten. Het slachtoffer, een man die rond zessen in de ochtend naar zijn werk ging, en bij toeval tussen twee rivaliserende drugsbendes terecht kwam, kreeg ongelukkigerwijs een kogel door zijn hoofd.

Baldadigheid
De problemen in de buurt zijn overigens niet van vandaag of gisteren. Ze begonnen al in het begin van de negentiger jaren. Rond 1992 roerde zich al een eerste lichting criminele jongeren. Ook toen vooral kleine criminaliteit, baldadigheid, maar ook vrouwen van de fiets trekken en berovingen. Ze wisten er indertijd het tv-programma Balistraat mee te halen.

Schade
Het is natuurlijk niet elke dag raak. Het is over het algemeen prettig wonen in de Architectenbuurt, maar zo van tijd zijn er wat oprispingen.
Bovendien, de groep jongelui slaat regelmatig zijn vleugels uit, ook buiten de Architectenbuurt, zoals de bewoners van de Zeeburgerkade en de eilanden Borneo en Sporenburg tot hun schade hebben mogen ondervinden toen zij getroffen werden door een golf van inbraken.

Cynisch
Nesip Can, de wethouder jeugdbeleid (GroenLinks) noemde de recente aanval op de tienerwerker "een kwalijke zaak". In het Amsterdams Stadsblad zei hij verder dat het stadsdeel "absoluut aandacht voor de buurt heeft, zelfs veel sterker dan vroeger."
"Dat is dan mooi, maar veel en veel te laat", constateren cynische bewoners.
Zij hebben bij vele gelegenheden de problematiek in de Architectenbuurt aangekaart bij de voor de openbare orde verantwoordelijke politici. "Het valt wel mee," was de standaardreactie die zij te horen kregen.
"Het valt niet mee, de problemen lopen uit de hand," zeiden zij in februari van dit jaar in de commissievergadering welzijn toen de bezuinigingen en de reorganisatie van het wijkopbouworgaan aan de orde kwamen. "Bezuinigingen op het opbouwwerk in het Oostelijk Havengebied? We vielen van onze stoel van verbijstering."

Vleugellam
Valt het allemaal wel mee? Tijdens de buurtschouwen konden de politici de gespannen verhoudingen tussen de jeugd en de overige bewoners met eigen ogen aanschouwen toen getergde buurtbewoners voor het oog van de wethouder en enkele raadsleden baldadige hangjongeren bijna te lijf gingen.
Ook Piet Sijtsma, de wethouder stadsdeelwerken (PvdA) kan meepraten over de Architectenbuurt. Hij heeft al heel wat in de gracht verdwenen straatstenen moeten terugleggen en vernield straatmeubilair kunnen vervangen.
Als dan tenminste drie wethouders van dit stadsdeel op de hoogte zijn van de problematiek in de buurt, waarom gebeurt er dan niks? Is het inderdaad "gebrek aan lef" zoals raadslid Jan Vermij (BAP) stelt? Is het een wantrouwen richting het wijkopbouwwerk, en reorganisatiedrift bij het stadsdeel die het buurtcentrum vleugellam maakt en door het onthouden van financiële middelen de buurt de door Vermij genoemde "stevige jongerenwerkers" onthoudt?

Geen greep meer
Feit blijft dat in de Architectenbuurt nu al tien jaar lang een deel van de jeugd voor galg en rad opgroeit. Met sommigen komt het misschien later nog wel goed, anderen glijden zichtbaar af naar de criminaliteit.
"Het blijven natuurlijk onze jongens," zeggen de buurtbewoners, "we hebben ze tenslotte van kinds af aan zien opgroeien."
Tegelijk wordt echter ook vastgesteld dat de problemen de normale buurtdynamiek ontstegen zijn.
"Wij hebben geen greep meer op die jongens, ze zijn niet aanspreekbaar, er is geen enkel besef van normale verhoudingen."

Doorstroombuurt
Al in oktober 1999 werd vastgesteld dat de buurt met ernstige problemen te kampen heeft. Wijkopbouworgaan, jongerenwerkers en woningbouwverenigingen staken de koppen bij elkaar tijdens een crisisberaad over de overlast.
Aanleiding was het feit dat de woningbouwvereniging in een half jaar tijds geconfronteerd werd met een slordige vijftigduizend gulden schade als gevolg van vandalisme.
Ook constateerde men "dat er meer en meer ergernis ontstaat en dat de klachten toe blijven nemen."
"Er dreigt een tendens te ontstaan dat men gaat verhuizen, dat er verhuurproblemen ontstaan en dat de buurt een zogenaamde doorstroombuurt wordt," aldus de woningbouwvereniging.