Alfred Kossmann I
Pisco/Zeeburg, 28 juni 2000 - Voor vertrek stond ik wijfelend voor mijn boekenkast. Het aandeel ongelezen boeken is betrekkelijk groot en sommige favorieten staan al jaren te wachten op mijn aandacht. Daarbij komt dat ik bijna nooit boeken herlees. Ten eerste heb ik er het geduld niet voor. En ten tweede vind ik het zonde van de tijd die ik beter aan ongelezen titels kan besteden.
Ik zwichtte toch voor een oude liefde, " Reislust" van Alfred Kossmann. Ik heb het boek jaren geleden al gelezen en het bevat een zestal opstellen over de reizen die Kossmann in de jaren vijftig en zestig maakte naar Italië, Istanboel en vooral Griekenland. In die tijd bestond voor de gedreven reiziger alleen de wat oubollige literatuur van Dr. L. van Egeraat, een man die naar ik begreep, er een eer in schepte in zijn boeken alle details van willekeurig welke reisbestemming te vermelden, hoe onbeduidend ook. Als ik me goed herinner was Van Egeraat ook regelmatig voor de radio. Aan Kossmann was zijn werk niet echt besteed. In "Reislust" valt zijn naam slechts een keer en dan nog in een bijzin. Maar erudiete literator die Kossmann was, strooit hij met verwijzingen naar de Griekse en Romeinse klassieken en de Nederlandse literatuur van voor de eerste wereldoorlog. Het maakt zijn opstellen niet alleen tot een reis langs tal van opwindende locaties maar ook tot een associatieve tocht door de westerse (klassieke) literatuur.
Kossmann was een reiziger tegen wil en dank. Hij was al in de dertig toen hij zich liet verleiden tot een eerste buitenlandse vakantie in Frankrijk. Op al zijn broekzakken liet hij ritssluitingen zetten en hij vertrok vol argwaan en angst. Het reizen bleef, evenals de angst. Hij was geen man die zich volgoot met de informatie van Van Egeraat maar zich op basis van zijn fenomenale kennis van de klassieken een verwachting vormde. De angst die hij voelde gold de vraag of hij oog in oog met de machtige geschiedenis, in staat zou zijn de grootsheid ervan te ervaren.
Zijn opstellen zijn zeer leesbaar. Doorspekt met sprekende details en anekdotes schetsen zij hele steden en dorpen waar het leven van de bewoners door de komst van de reiziger verrassend of voorspelbaar in beweging wordt gebracht.
Ik herlas "Reislust" in het vliegtuig naar Lima. Toen we maandag met de bus uit de stad vertrokken en op weg naar de Panamericana door de eindeloze krottenwijken hobbelden, moest ik erg aan Kossmann´s kennismaking met Genua denken: "Daar we de stad niet konden afbreken, besloten we haar te verlaten."