Raadscommissie in de moskee

Hierbij een reactie van Mellouki Cadat op Halebers reactie op Cadat's opinie naar aanleiding van het artikel van Liza Alink Wethouders trekken de moskee in in het blad Binnenlands Bestuur.

Beste Ron,

Op 23 april j.l. werd ik beëdigd als lid van de deelraad van het stadsdeel Zeeburg. Als ik mij sindsdien uitlaat over lokale politieke aangelegenheden - zoals het spreekuur van het DB-Zeeburg in de Nasr-moskee - doe ik dat als lokale bestuurder. In het debat over het spreekuur in de moskee is mijn 'voorzitterschap van Europese netwerken' of mijn Frans-Algerijnse (of liever gezegd Zwart- Bretonse) komaf niet direct relevant.

Wat lees ik in je verhaal: Moslims voelen zich momenteel geïsoleerd in het huidige politiek klimaat. Het is van belang om dit isolement door te breken. Jazeker. Ik denk niet anders. Alleen maak ik de keuze om het te doen binnen kaders die een duurzame dialoog mogelijk maken.

Kan een moskee meer zijn dan een religieuze ontmoetingsplaats? Jazeker. Maatschappelijke en politieke problemen kunnen daar worden besproken. In negatieve zin (van anti-emancipatorische kijk op minderheden tot extremisme) of in positieve zin (van het bespreken van eigen maatschappelijke problemen tot het aandragen van oplossingen voor verzoening tussen bevolkingsgroepen)

Wat mij betreft mag een moskee een structurele vindplaats voor algemene voorzieningen worden. Inzet is de interculturalisering van de verschillende terreinen van het sociaal beleid. Vormen van etnisch-cultureel (categoriaal) beleid kunnen worden gevoerd met als doelstelling het bevorderen op termijn van integratie, cohesie en leefbaarheid in de multiculturele wijk.

Heel anders is het gesteld met het spreekuur van een DB. Hier gaat het niet om een sociaal-culturele werkzaamheid. Het gaat om een bestuurlijke activiteit die dusdanig wordt aangeboden dat alle bestuurden de weg naar de bestuurders moeten kunnen vinden.
Volgens mij is een publiek gebouw het best hiervoor geschikt. Bijvoorbeeld een buurthuis. Uiteraard moet er rekening worden gehouden met een optimaal bereikbaarheid en toegang voor alle groepen uit de wijk. Dit bereik je met specifieke participatie trajecten van voorlichting in eigen taal tot multicultureel accommodatiebeleid - waarom niet een gebedsruimte in de nabijheid van het spreekuur).

Als je naar de moskee gaat zit het anders. De moskee stelt eisen en discrimineert al bij de ingang (in 'neutrale' zin van het woord 'discrimineren’). Hiermee bedoel ik dat wie zijn of haar schoenen niet wil uittrekken wordt niet toegelaten in de moskee. Dit eenvoudige feit dat eerder in dit debat naar voren werd gebracht door Rogier Schravendael brengt met zich mee het risico van (vergroting van de) kloof in de wijk: denk aan die (autochtone) bewoners die om welke reden dan ook niet naar de moskee wensen te gaan om het spreekuur van hun wethouders bij te wonen. Daarom moet volgens mij het bestuur zorgvuldig optreden.

Als bij wijze van uitzondering een DB beslist in een moskee een spreekuur te houden moeten m.i. aan bepaalde eisen worden voldaan. Ik heb ze genoemd in een eerdere reactie in dit debat. Het mag niet zo zijn bijvoorbeeld dat het DB een signaal geeft dat etnische verkaveling / verzuiling mogelijk en gewenst is. Ongeacht de goede bedoelingen. Er moet zekerheid bestaan dat inderdaad alle groepen in de wijk zich vrij voelen naar het spreekuur in een moskee te gaan. Helaas begrijp ik dat de Nasr-moskee die door het Zeeburgse DB werd gekozen nog steeds omstreden is binnen de eigen Marokkaanse gemeenschap. Serieus in gesprek gaan met Moslims betekent ook serieus rekening houden met de gevoeligheden die leven en de verschillen die bestaan. Zo bevinden zich binnen de moslimse gemeenschappen, praktizerende en niet-praktizerende moslims, kritische en a-kritische moslims, vrouwen en mannen, homoseksuelen en lesbiennes, Moslimse Berberse en Marokkaanse Arabieren, Surinamers en Turken enz.
Als bestuurder sta je dan voor een aantal dilemma's: als je naar de Nasr-moskee gaat, kies je niet voor een bepaalde groep binnen de Marokkaanse gemeenschap in Zeeburg/Groot Oost? Ook rijst de vraag: wel of niet gaan naar die andere grote moskee in Zeeburg: de Turkse Ulu-Camii Moskee? Als je dat niet doet: loop je niet het risico beschuldigd te worden dat je met twee maten meet? Marokkanen wel maar Turken niet. Als je dat wel doet: kies je niet voor een bepaalde groep binnen de Turkse gemeenschap? En hoe zorg je voor de follow-up? Blijt het bij incidenteel beleid? Als je als bestuurder verwachtingen wekt binnen een bepaalde gemeenschap moet je ze waar maken. En wordt je hierop ook afgerekend.

Beste Ron. Het zal je nu duidelijk zijn dat ik nog steeds van mening ben dat je voorzichtig moet zijn met het houden van DB-spreekuren in een moskee. De beste oplossing is in mijn ogen een neutraal wijkcentrum. Zorg dat dit wijkcentrum ook voor Moslims aantrekkelijk wordt! Het is een kwestie van push and pull. Pull: aan de kant van de ontvangende samenleving dienen algemene voorzieningen zoals buurthuizen te interculturaliseren: multicultureel personeelsbeleid, multicultureel accommodatiebeleid (gebedsruimte). Push: Vanuit de moskee kunnen projecten worden opgezet om de moskeegangers te stimuleren regelmatig het DB-spreekuur te bezoeken in het nabije buurthuis. Of nog beter op het stadsdeelkantoor: de Baladiya, het gemeenschappelijk huis!

In dexe context is het dan wellicht mogelijk om incidenteel een spreekuur in moskeeën te houden. Zeker als de moskee het vraagt met goede reden zoals de wens om de participatie van Moslims aan de Nederlandse samenleving te stimuleren. Onder die voorwaarden ga ik graag verder dan een DB-spreekuur in de moskee en zie ik veel in het organiseren van een raadscommissie in de moskee.

Met vriendelijke groet,

Mellouki Cadat, Raadslid Zeeburg (GroenLinks)

Wethouders trekken de moskee in
Zeeburg, 23 augustus 2002 - Meer en vooral beter contact met 'de gewone man of vrouw in de straat' is een van de prioriteiten van de bestuurders en volksvertegenwoordigers. Weten wat er leeft. Bij de laatste verkiezingen hebben de kiezers het de gevestigde partijen ingeprent, de nieuwe partijen claimden die kennis al te bezitten. Simpel geformuleerd: de straat moet veiliger, de buurt schoner, het onderwijs beter, de bestuurder eerlijker en de allochtone medelander moet nou eens echt gaan integreren.
In tal van dorpen en steden zijn initiatieven gaande of gestart om de burger hierover aan de praat te krijgen. Er komen ook steeds nieuwe bij of ze krijgen een nieuw jasje, zoals in de deelgemeente Zeeburg van Amsterdam. Daar willen de wethouders elk kwartaal een spreekuur houden buiten het stadsdeelkantoor. Dat is niet nieuw, de plek die ze als eerste hebben uitgekozen wel: de plaatselijke moskee.
Lize Alink: Wethouders trekken de moskee in

Hoek: Onafhankelijkheid
Heeft Lize Alink eigenlijk wel gelijk als zij stelt dat het DB zich niet neutraal opstelt? Mijn stelling is dat je op alle slakken zout kunt leggen. Het DB heeft zich voorgenomen ook spreekuur te houden buiten de ivoren toren en de mensen op te zoeken op de plaatsen waar ze al zijn. En begint bij de Nasr-moskee, maar zal zich een volgende keer melden bij de Eltheto-kerk, kindervreugd of het Flevohuis. En dat alles zonder dat het DB afspraken maakt met of toezeggingen doet aan organisatie van wiens faciliteiten gebruik wordt gemaakt. Oftewel, het spreekuur wordt gehouden op een plek waar veel mensen komen zonder dat het DB zijn onafhankelijkheid verliest of de scheiding tussen kerk en staat overschrijdt. Of bedoelt Lize Alink dat gekozen bestuurders niet in een gebedshuis mogen komen? want dan kunnen we nog eens een boom opzetten over de begrafenis van Pim Fortuyn of het feit dat majesteit in de troonrede gods zegen afsmeekt over het werk van het landsbestuur...
Jan Hoek, GroenLinks-Wethouder stadsdeel Zeeburg

De Wit: Puriteins
Tamelijk puriteins, de strenge staatkundige opvattingen van Lize Alink. Ouderwets ook, want waarom zou je als stadsdeel bestuur niet nieuwe wegen bewandelen voor een beter contact met een belangrijk deel van de bevolking? Ik hoop dat het stadsdeelbestuur de ingezette weg verder bewandeld en ik zie niet waarom dit de scheiding moskee - staat zou vertroebelen. Laat anderen, ook Lize Alink, onbevooroordeeld deze ontwikkeling volgen of zelfs onderzoeken en over 4 jaar bespreken we het resultaat.

Willem de Wit

Schravendeel: Zeeburg verliest de scheiding tussen kerk en staat uit het oog
Zeeburg, 23 augustus 2002 - Ik las het bericht waarin aangekondigd werd dat het Dagelijks Bestuur van Stadsdeel Zeeburg van plan is op donderdag 22 augustus tussen 20.00 en 21.30 uur haar spreekuur in de wijk te houden, en wel in de Nasr Moskee aan de Celebesstraat. Alhoewel het voor damesbezoekers van dit overheidsspreekuur niet verplicht gesteld wordt een hoofddoek te dragen, is iedere bezoekende buurtbewoner wel verplicht zijn schoenen uit te trekken alvorens het gebouw binnen te treden, lees ik in het bericht.
Hoe goed een en ander ongetwijfeld ook bedoeld is, vraag ik me af of de stadsdeelradelijke overheid hierbij niet de welbekende scheiding van kerk en staat uit het oog verliest.
Uiteraard is het het goed recht van een moskee, om een minimale godsdienstige aanpassing van haar bezoekers te vereisen, zoals bijvoorbeeld het uittrekken van schoenen. Wie daartoe niet bereid is, kan wat mij betreft de toegang geweigerd worden.
Anders is dat echter met het Dagelijks Bestuur van een godsdienstig neutraal stadsdeel. Dat kan er niet toe overgaan om bezoekers van haar spreekuur te vragen aan een godsdienstig gebruik deel te nemen. Toch doet zij dat wel. Daarmee verliest zij de scheiding tussen kerk en staat dramatisch uit het oog in haar pogen de politiek dichter bij de burger te brengen.

Rogier Schravendeel

Cadat: Kan er vrij gesproken worden?
Zeeburg, 23 augustus 2002 - Lize Alink in Binnenlands Bestuur van 16 augustus wijdt haar wekelijks 'Commentaar' op pagina 2 aan dit bezoek onder de titel 'Wethouders trekken de moskee in'. Zij vindt het eigenlijk niks dat de wethouders dit doen. De neutraliteit van het stadsbestuur zou op het spel staan want de moskee vormt volgens Alink een 'specifieke, sterk normerende, religieuze omgeving'. De vraag is dan voor haar of 'dit wel de juiste omgeving is om over bepaalde, in moskeekringen beladen, onderwerpen te spreken'. De spreekuur is voor buurtbewoners maar voor Alink 'of autochonen zich ook in de moskee zullen wagen, is een vraag'. Dit allemaal zou niet rijmen met de 'integratie van allochtonen', aldus de hoofdredacteur van Binnenlands Bestuur.
In mijn ogen stelt Lize Alink wel degelijk een aantal goede vragen. Op basis van welke normen en waarden treedt het stadsdeelbestuur op?
Startpunt van politieke actie is in dit verhaal enerzijds fundamentele waarden die in de Grondwet verankerd zijn (scheiding van kerk en stad en de vrijheid van meningsuiting) en anderzijds het bevorderen van contact tussen bewoners. Deze pertinente vragen moeten dan ook aanleiding zijn om eens goed te kijken naar de motieven van het Zeeburgse DB voor het houden van een spreekuur in een wijkmoskee. Lize Alink geeft zelf een aantal redenen van sociologische aarde: De moskee is niet alleen een gebedsplaats maar voor veel bewoners in Zeeburg/Oost de huiskamer van hun wijk. De moskee vervult voor bestuur en voorzieningen de rol van vindplaats voor Moslimse Marokkanen in de buurt. Wil je Zeeburgse Marokkanen bereiken, dan geldt het adagio: 'Als Mohammed niet naar de berg gaat, dan gaat de berg naar Mohammed'. OK! Een bestuur die met haar burgers wil spreken moet durven. En dat is wat DB-Zeeburg doet.
Overigens was al op 22 februari de Burgemeester van Amsterdam, Job Cohen, aanwezig in de net gerenoveerde Nasr-moskee om een toespraak te houden n.a.v het offerfeest. Vraag is nog of dit de contact tussen bewoners werkelijk bevordert. Die spreekuur moet voor iedereen toegankelijk zijn want dat is een bestuursspreekuur en het bestuur is er voor iedereen en niet alleen voor Moslimse Marokkaanse Zeeburgers. Maar is de moskee werkelijk voor iedereen toegankelijk ondanks de gastvrije ontvangst (vrouwen mogen zonder hoofddoek naar binnen)? Hier wordt niet een multiculturele wijkfeest georganiseerd met de moskee als locatie maar een bestuursspreekuur georganiseerd. De bedoeling is goed, Marokkaanse burgers bereiken, maar is daar niet feitelijk sprake van etnisch beleid t.b.v. de Marokkaanse bevolkingsgroep in Zeeburg. En sluit dit aan bij de behoeften en wensen van buurtbewoners met een andere achtergrond dan de Moslims-Marokkaanse cultuur?

Ook is het van belang om te kijken naar het verleden. Welke ervaring heeft men opgedaan met de Nasr-moskee tot nu toe? Heeft het moskee-bestuur van nu haar achterban onder controle in tegenstelling tot 1998? Werkt de moskee samen met het stadsdeel, het middenveld en zelforganisaties? Op welke terrein? Hoe groot is de draagvlak binnen de moslimse gemeenschap in Zeeburg voor een spreekuur bij de moskee liever dan bij een vrouwencentrum of een buurthuis zoals Nachiel?
Op basis van kennis kan dan het DB afwegingen maken en voor de juiste beslissing nemen. Men herinneert zich nog de rellen in 1998 die ontstonden tussen moskeegangers tijdens het bezoek van Burgemeester Patijn. Patijn kwam verzoenen en handhaven na.v. van verchtpartijen die een week daarvoor uitbraken tijdens een demonstratie tegen de bombardementen op Irak. De krantenkoppen van die tijd zijn veel zeggend: 'Vechtpartij bij bezoek Patijn aan moskee', 'Moskeebezoek Patijn ontaardt in pandemonium', 'Moskee ontzegt groep de toegang'.
Het bestuur kwam op bezoek om de problemen in de verhouding tussen een deel van de Marokkaanse jeugd en de politie te bespreken. De Burgemeester van Amsterdam wilde in gesprek gaan met Marokkaanse burgers. Hij koos als gesprekslocatie de Nasr-moskee. Het ging mis...

Uiteraard is dit 4 jaar geleden gebeurd. Het is van belang om ook goed te kijken naar het huidige contekst waarin de spreekuur plaats vindt: wie heeft het initiatief genomen? Heeft de Nasr-moskee gevraagd om het houden van een wethoudersspreekuur? Wat is het motief van de Nasr-Moskee om dit spreekuur te faciliteren? Heeft de Nasr-Moskee een bestuur dat naar integratie streeft en regelmatig haar deuren open voor alle buurtbewoners? Welke preken worden daar op vrijdag gehouden? Heeft Nasr een goed geschoolde imam die genoeg weet van de Nederlandse, c.q. de Zeeburgse samenleving? Staan bestuur en imam ook open t.a.v. gevoelige onderwerpen zoals:
-de tegenstelling tussen Riffijnen (Berberse) en Arabieren onder de moskeegangers?
- Homoseksualiteit
- Positie van de vrouw?
- 11 september?
- Antisemitisme in Nederland

Kunnen deze onderwerpen op dergelijke bijeenkomsten wel dan niet vrij besproken worden?